Đức Thánh cha tiếp kiến Liên minh quốc tế các nhà lập pháp Công giáo

Liên minh này là một mạng lưới (International Catholic Legislators Network – ICLN) được thành lập năm 2010 tại Trumau, Áo, với mục đích hỗ trợ những người đang giữ các chức vụ công và là Kitô hữu, bất kể họ thuộc khuynh hướng hay đảng phái chính trị nào, và nhắm cung cấp cho các thành viên sự đào luyện về đời sống thiêng liêng và giáo lý, giúp họ thực thi vai trò lãnh đạo chính trị một cách có đạo đức và nhân đức.

Ngỏ lời với hơn 200 thành viên tham dự hội nghị lần này về chủ đề: “Phẩm giá con người và Trí tuệ nhân tạo: Thách đố, Cơ may và Kiểm soát”, Đức Thánh cha nhận định rằng câu hỏi căn bản: không trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong những vấn đề quyết định của thời đại hiện nay, không chỉ về mặt công nghệ nhưng còn đặc biệt về mặt đạo đức, chính trị và xã hội. Chủ đề của cuộc gặp gỡ lần này đặt ra câu hỏi căn bản: không phải chỉ là con người có thể làm gì với công nghệ, nhưng quan trọng hơn là con người nên làm gì.

Theo Đức Giáo hoàng, sự phát triển vượt bậc của Trí tuệ nhân tạo có thể mở ra những cơ hội chưa từng có, nhưng cũng có nguy cơ biến công nghệ thành công cụ phục vụ quyền lực, hiệu quả và kiểm soát, khiến phẩm giá con người bị che khuất. Ngài ví nguy cơ này với việc xây dựng một “Tháp Babel mới”. Trái lại, nhân loại cần xây dựng một nền văn minh trong đó công nghệ phục vụ sự phát triển toàn diện của con người.

Để phân định hướng đi này, Giáo huấn Xã hội Công giáo đưa ra những nguyên tắc căn bản: phẩm giá bất khả xâm phạm của mỗi người, công ích, định hướng phổ quát của các tài sản, tính bổ trợ và tình liên đới.

Đức Thánh cha Lêô XIV đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm của các nhà lập pháp. Họ không nên cản trở đổi mới khoa học và công nghệ, nhưng phải định hướng đổi mới một cách khôn ngoan vì công ích. Pháp luật cần khuyến khích sáng tạo đồng thời bảo vệ các quyền và tự do căn bản, quyền riêng tư, người sử dụng, tính minh bạch và các thể chế dân chủ. Việc giám sát AI phải được thực hiện ở cấp địa phương, quốc gia và quốc tế, với những tiêu chuẩn chung về công bằng xã hội, để không một hệ tư tưởng hay nhóm lợi ích nào có thể độc quyền áp đặt các giá trị được tích hợp vào hệ thống Trí tuệ nhân tạo.

Đức Giáo hoàng cũng cảnh báo về sự lệ thuộc công nghệ và một hình thức “thực dân hóa” mới. Các quốc gia nghèo có thể ngày càng phụ thuộc vào những quốc gia giàu hơn. Đồng thời, thuật toán có thể quyết định ai được nhìn thấy và ai bị bỏ quên; các nền tảng kỹ thuật số có thể định hình dư luận mà thiếu trách nhiệm giải trình; còn người lao động có thể bị hy sinh để tối ưu hóa hệ thống.

Đối diện với “văn hóa quyền lực” này, Giáo hội đề nghị xây dựng một “nền văn minh tình thương”, trong đó Trí tuệ nhân tạo được hướng dẫn nhờ lòng bác ái, lòng trắc ẩn và trách nhiệm. Gia đình phải được bảo vệ vì đó là “trường học đầu tiên của nhân loại”, nơi con người học tin tưởng, quảng đại, đối thoại và yêu thương trước khi học cạnh tranh và quyền lực. Vì thế, chính sách công cần củng cố hôn nhân và gia đình, hỗ trợ cha mẹ giáo dục con cái và giúp người trẻ có niềm tin vào tương lai.

Và Đức Thánh cha kết luận rằng: Thế giới không cần một Trí tuệ nhân tạo làm giảm giá trị con người, nhưng cần trí tuệ con người được soi sáng bởi khôn ngoan, quyền lực chính trị được hướng dẫn bởi lương tâm và công nghệ được điều khiển bởi tình yêu. Khi đó, Trí tuệ nhân tạo sẽ không trở thành đối thủ của con người mà trở thành người phục vụ công ích và sự phát triển toàn diện của nhân loại.