Festival della Mente: “Gìn giữ ngọn lửa” trong thời đại AI

Vatican News

Mở đầu chương trình là bài diễn thuyết của cha Paolo Benanti, tu sĩ Dòng Phanxicô, nhà thần học và giảng viên đạo đức công nghệ tại Đại học Giáo hoàng Gregoriana, với chủ đề “Gìn giữ ngọn lửa. Kỹ thuật, quyền lực và tương lai trong thời đại trí tuệ nhân tạo”.

Lấy hình tượng Prometheus, vị thần Titan trong thần thoại Hy Lạp đã đánh cắp lửa của các thần để trao cho con người, cha Benanti nhìn AI như một “ngọn lửa nguyên thủy mới”: một sức mạnh lớn lao mà nhân loại đã nắm trong tay, nhưng cũng phải học cách gìn giữ để nó không quay lại thiêu rụi chính điều đã tạo ra nó.

Theo ngài, khi một công nghệ mới làm thay đổi ranh giới giữa điều con người có thể làm và điều con người nên làm, câu hỏi không còn chỉ là con người có khả năng tạo ra gì, nhưng còn là làm thế nào để sống có trách nhiệm với điều mình đã tạo ra.

Cha Benanti nhấn mạnh: “Công nghệ trong tay con người mang tính hai mặt và mang tất cả sự hai mặt vốn có trong chính trái tim con người”. Tuy nhiên, chính tại đây mở ra một sứ mạng đặc biệt cho người tín hữu. Ngài nhắc đến hình ảnh ngôn sứ Isaia về việc biến gươm đao thành cuốc thành cày và rèn giáo mác nên liềm nên hái: “Điều từng được ai đó sử dụng để lấy đi sự sống có thể trở thành công cụ để trao ban sự sống”.

Chủ đề “lửa” cũng được mở rộng sang vấn đề năng lượng, vốn từ lâu là nền tảng của tiến bộ xã hội nhưng đồng thời đặt ra cái giá về tài nguyên, môi trường và khủng hoảng khí hậu. Nhà vật lý Roberto Battiston sẽ phân tích vấn đề này dưới góc độ khoa học, lịch sử và chính trị.

Liên hoan cũng nhìn “lửa” như biểu tượng của đam mê và sáng tạo. Những tác phẩm sân khấu, âm nhạc và văn học sẽ khai thác cả hai chiều kích của cùng một nguồn năng lượng: khả năng sáng tạo và sức tàn phá. Chiến tranh, những thành phố bị thiêu rụi và những thân thể bị thương cho thấy năng lượng có thể trở thành hủy diệt; trong khi nghệ thuật, ký ức và cảm hứng có thể biến cùng một “tia lửa” thành điều làm phong phú đời sống con người.

Theo Giám đốc Liên hoan Benedetta Marietti, mục tiêu không chỉ là cung cấp các câu trả lời, nhưng còn là trao cho công chúng một “hộp công cụ” để định hướng trong thực tại phức tạp và hình dung một tương lai khác.

Trong ba ngày, hơn 50 nhà văn, nhà khoa học, sử gia, kinh tế gia và nghệ sĩ sẽ cùng suy tư về những biến đổi đang định hình thế giới hôm nay.

Festival della Mente cũng dành một chương trình riêng cho trẻ em và thanh thiếu niên với các phòng thực hành sáng tạo, biểu diễn và hoạt động giáo dục. Bà Francesca Gianfranchi, người phụ trách chương trình dành cho giới trẻ, nói: “Mỗi đứa trẻ đều mang trong mình một tia lửa độc nhất và quý giá”. Theo bà, trách nhiệm của người lớn, cha mẹ, nhà giáo dục và những người hoạt động văn hóa là nuôi dưỡng tia lửa ấy, để sự tò mò, trí tưởng tượng và khát vọng học hỏi của các em tiếp tục được thắp sáng.