Thánh Lêô Cả là một trong những vị Giáo hoàng nổi bật của Hội Thánh thời sơ khai. Ngài là vị Giáo hoàng đầu tiên được tôn xưng với danh hiệu “Cả”, nhờ những đóng góp lớn lao trong việc bảo vệ đức tin, củng cố sự hiệp nhất của Hội Thánh và hướng dẫn Dân Chúa vượt qua những thử thách của thời đại.
Thánh nhân sinh tại vùng Toscana, thuộc Đế quốc Rôma Tây phương, vào thời kỳ đế quốc đang suy yếu vì những cuộc xâm lăng, tranh chấp chính trị và khó khăn kinh tế. Từ khi còn trẻ, ngài đã sống tại Rôma và được truyền chức phó tế dưới triều Đức Giáo hoàng Cêlestinô I. Trong những năm phục vụ Đức Cêlestinô và Đức Sixtô III, ngài nổi tiếng là người có kiến thức thần học sâu rộng, khôn ngoan trong công việc mục vụ, thận trọng và can đảm.
Năm 439, khi xảy ra cuộc tranh chấp giữa hai nhân vật có thế lực trong Đế quốc Rôma, phó tế Lêô được cử đi làm trung gian hòa giải. Trong thời gian ngài thi hành sứ vụ ngoại giao, Đức Giáo hoàng Sixtô III qua đời. Hàng giáo sĩ Rôma đã chọn ngài làm vị kế nhiệm thánh Phêrô. Ngày 29 tháng 9 năm 440, ngài được tấn phong Giám mục và chính thức đảm nhận sứ vụ Giáo hoàng.
Ngay từ đầu triều đại, Đức Lêô đặc biệt quan tâm đến việc gìn giữ sự hiệp nhất và bảo vệ đức tin chân chính. Ngài xác tín rằng Đức Giáo hoàng, với tư cách là Đấng kế vị thánh Phêrô và Đại diện Đức Kitô, có trách nhiệm chăm sóc toàn thể Hội Thánh. Vì thế, ngài kiên quyết chống lại những lạc giáo đang đe dọa đời sống đức tin, đặc biệt là lạc thuyết Pêlagiô, Manikê và Priscillianô. Qua những bức thư và quyết định mục vụ, ngài hướng dẫn các Giám mục bảo vệ giáo lý tông truyền, sửa chữa những sai lạc và củng cố sự hiệp thông trong Hội Thánh.
Một trong những đóng góp quan trọng nhất của thánh Lêô Cả là việc bảo vệ giáo lý về mầu nhiệm Nhập Thể. Vào thế kỷ V, Hội Thánh phải đối diện với những tranh luận gay gắt liên quan đến bản tính của Đức Giêsu Kitô. Lạc thuyết Nhất tính chủ trương rằng Đức Kitô chỉ có một bản tính duy nhất, làm lu mờ chân lý về thần tính và nhân tính trọn vẹn của Người.
Để giải quyết vấn đề này, Công đồng Calcedonia được triệu tập năm 451. Đức Giáo hoàng Lêô đã gửi đến Công đồng một bức thư tín lý nổi tiếng, thường được gọi là Tông thư của Đức Lêô (Tome of Leo). Trong đó, ngài khẳng định rằng Đức Giêsu Kitô là Thiên Chúa thật và là người thật, có hai bản tính, thần tính và nhân tính, kết hợp trong một Ngôi Vị duy nhất mà không lẫn lộn hay biến đổi.
Ngài viết: “Đấng uy nghi cao cả đã mặc lấy sự khiêm hạ; Đấng quyền năng đã nhận lấy sự yếu đuối; Đấng vĩnh cửu đã mang lấy thân phận phải chết.” Chính nhờ mầu nhiệm Nhập Thể, Con Thiên Chúa đã thực sự chia sẻ thân phận con người để cứu chuộc nhân loại.
Sau khi bức thư được công bố tại Công đồng, các nghị phụ đã đồng thanh tung hô: “Thánh Phêrô đã lên tiếng qua Đức Lêô!” Giáo huấn của ngài trở thành một nền tảng quan trọng cho định tín của Công đồng Calcedonia về Đức Kitô, góp phần bảo vệ đức tin của Hội Thánh qua mọi thời đại.
Không chỉ là một nhà thần học uyên bác, thánh Lêô còn là một vị mục tử đầy can đảm. Khi quân Hung dưới quyền Attila tiến vào nước Ý và đe dọa Rôma, ngài đã đích thân đến gặp vị thủ lĩnh này để thương lượng hòa bình. Theo truyền thống, trong cuộc gặp gỡ ấy, hai thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô đã hiện ra phía sau Đức Giáo hoàng, khiến Attila kinh sợ và quyết định rút quân. Câu chuyện ấy trở thành biểu tượng cho lòng can đảm và tinh thần dấn thân của một vị mục tử sẵn sàng đối diện với hiểm nguy để bảo vệ đoàn chiên.
Trong những năm cuối đời, Đức Lêô dành nhiều tâm huyết cho việc giảng dạy, cử hành phụng vụ và chăm sóc đời sống thiêng liêng của các tín hữu. Ngài để lại khoảng một trăm bài giảng và một trăm năm mươi bức thư, chứa đựng những giáo huấn sâu sắc về Đức Kitô, Hội Thánh và đời sống Kitô hữu. Ngài cũng cổ võ việc cầu nguyện, ăn chay, bố thí, chăm sóc người đau yếu và thực hành đức ái.
Qua đời sống và sứ vụ, thánh Lêô Cả cho thấy hình ảnh một vị mục tử biết kết hợp sự kiên vững trong chân lý với lòng bác ái, sự khôn ngoan với lòng can đảm, và trách nhiệm lãnh đạo với tinh thần phục vụ. Những đóng góp của ngài không chỉ có ý nghĩa đối với Hội Thánh thế kỷ V, mà còn tiếp tục ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống đức tin và nền thần học Công giáo.
Mừng kính thánh Lêô Cả, chúng ta được mời gọi noi gương ngài trong việc trung thành với đức tin, yêu mến Hội Thánh và can đảm làm chứng cho chân lý giữa những thử thách của cuộc sống. Đồng thời, chúng ta hãy cầu nguyện cho Đức Thánh Cha và các vị mục tử trong Hội Thánh, để các ngài luôn được Chúa Thánh Thần soi sáng, hướng dẫn và nâng đỡ trong sứ vụ chăm sóc Dân Chúa.
Lời nguyện
Lạy thánh Lêô Cả, ngài đã hướng dẫn Hội Thánh vượt qua những thời kỳ đầy khó khăn bằng đức tin kiên vững, sự khôn ngoan và lòng can đảm. Xin chuyển cầu cùng Chúa cho chúng con, để chúng con luôn trung thành với giáo huấn của Hội Thánh, biết bảo vệ chân lý trong đức ái và nhiệt thành dẫn đưa tha nhân đến với Thiên Chúa.
Lạy thánh Lêô Cả, xin cầu cho chúng con. Amen.
Bản việt ngữ được dịch từ mycatholic.life