Diễn văn của Đức Thánh Cha Lêô XIV: Gặp gỡ giới chức chính quyền, các đại diện xã hội dân sự và ngoại giao đoàn

CHUYẾN TÔNG DU CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV
ĐẾN URUGUAY, ARGENTINA VÀ PERU
Ngày 6–17 tháng 11 năm 2026

GẶP GỠ GIỚI CHỨC CHÍNH QUYỀN, CÁC ĐẠI DIỆN XÃ HỘI DÂN SỰ VÀ NGOẠI GIAO ĐOÀN

DIỄN VĂN CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV

Điện Libertad, Trung tâm Văn hóa Domingo Faustino Sarmiento, Buenos Aires
Chúa nhật, ngày 8 tháng 11 năm 2026

Thưa ngài Tổng thống,
Kính thưa quý vị giới chức và quý vị trong Ngoại giao đoàn,
Thưa quý bà và quý ông,

Tôi rất vui mừng được hiện diện hôm nay trên đất nước Argentina thân yêu này. Thưa ngài Tổng thống, tôi xin cảm ơn ngài về những lời chào mừng thân tình và về sự đón tiếp mà qua ngài, người dân đất nước này đã dành cho tôi. Tôi cũng xin gửi lời chào đến quý vị trong Ngoại giao đoàn cùng các vị giới chức hiện diện, và thân ái chào thăm toàn thể tín hữu Argentina.

Tôi đến đây với tư cách là người kế vị Thánh Tông đồ Phêrô và vì thế, là một mục tử. Tôi mong muốn gặp gỡ Giáo hội đang lữ hành trên đất nước này, đồng thời ngỏ lời với toàn thể dân tộc cùng những người được trao trách nhiệm phục vụ dân tộc ấy. Nhờ sứ mạng đã được ủy thác, Giáo hội đồng hành với đời sống của mọi dân tộc. Bởi vậy, Giáo hội cũng mong muốn đề nghị với những người đảm nhận trách nhiệm công quyền một sứ điệp được gợi hứng từ Tin Mừng, nhằm bảo vệ phẩm giá của mỗi người, sự hòa hợp giữa các công dân và công ích.

Việc đặt chân đến đất nước này mang một ý nghĩa riêng đối với tôi. Trong nhiều năm, Giáo hội hoàn vũ đã lắng nghe tiếng nói của một vị giáo hoàng người Argentina, người luôn gìn giữ trong ký ức và trong trái tim mình những miền đất, những con người và đức tin mà ngài đã đón nhận nơi đây. Hôm nay, với tư cách là người kế nhiệm ngài trong thừa tác vụ Phêrô, theo một nghĩa nào đó, tôi đang lần theo những bước chân của ngài trên đất nước mà từ đó, lịch sử riêng của Đức Giáo hoàng Phanxicô về sau đã gắn liền với lịch sử của toàn thể Giáo hội. Đến với quê hương nơi ngài đã lớn lên cũng là đến gần một lịch sử rộng lớn hơn nhiều, được dệt nên bởi bao thế hệ nam nữ, những người trước và sau ngài đã thừa hưởng quê hương này và để lại nơi đây một phần của chính mình.

Có những người sinh ra trên mảnh đất này; những người khác đến từ phương xa và tìm được nơi đây một mái nhà; lại có những người thuộc các dân tộc bản địa, vốn đã hiện diện từ trước khi quốc gia được hình thành. Qua cuộc gặp gỡ giữa những nguồn gốc và kinh nghiệm khác nhau ấy, một dân tộc đã dần thành hình theo dòng thời gian: một dân tộc biết mở rộng cửa, dành chỗ cho những người mới đến và ngay cả giữa những giai đoạn khó khăn, vẫn giữ được khả năng đáng quý là đứng dậy và tiến bước. Tất cả đã góp phần làm nên đất nước Argentina mà hôm nay tôi vui mừng đến thăm. Không thế hệ nào xây dựng quê hương mình từ con số không. Mỗi thế hệ đều đón nhận quê hương như một gia sản.

Họ đón nhận gia sản ấy qua ngôn ngữ và những mối dây liên kết đã có từ trước, qua các thể chế do người đi trước thiết lập, và qua những của cải được bồi đắp nhờ công sức của biết bao người. Lịch sử ấy vừa có những điều khơi lên lòng biết ơn, vừa có những ký ức đau thương. Mỗi thế hệ có trách nhiệm phân định điều gì đáng được gìn giữ, đối diện với những bất công trong quá khứ và góp phần làm phong phú gia sản vật chất cũng như tinh thần chung. Đất nước hôm nay thuộc về quý vị, ngày mai sẽ được trao lại cho những người khác.

Văn hóa Argentina mang những nét biểu đạt đặc trưng của gia sản ấy. Đất nước quý vị đã cất lên một tiếng nói mà người ta có thể nhận ra vượt xa biên giới quốc gia: trong tác phẩm Martín Fierro của José Hernández; trong những trang viết của Jorge Luis Borges và biết bao nhà văn khác, những người đã làm phong phú tiếng Tây Ban Nha bằng âm sắc vùng Río de la Plata; trong điệu tango, được khai sinh từ cuộc gặp gỡ giữa những khu phố, những bến cảng và những nguồn gốc khác nhau. Gia sản ấy còn được thể hiện trong âm nhạc và truyền thống của các miền nội địa, trong sân khấu, và trong những cử chỉ thường ngày đơn sơ như cùng nhau uống trà maté, biến một giây phút nghỉ ngơi thành cơ hội chuyện trò và gần gũi. Đó là những cách biểu đạt khác nhau của ký ức chung, được các thế hệ đi trước truyền lại và trao phó cho sức sáng tạo của những thế hệ mai sau.

Đức tin Kitô giáo đã bén rễ sâu trong gia sản ấy. Đức tin đã ghi dấu trong ký ức dân tộc và tiếp tục sống động nơi biết bao người Argentina, những người tìm thấy trong Tin Mừng nguồn mạch ý nghĩa, niềm hy vọng và tình huynh đệ.

Cùng chia sẻ một gia sản đòi hỏi chúng ta học cách chung sống, ngay cả khi có những khác biệt về quan điểm. Lịch sử cho thấy một dân tộc có thể trưởng thành biết bao khi những bất đồng trở thành cơ hội đối thoại và gặp gỡ. Vì thế, nền dân chủ cũng là một phần gia sản của Argentina cần được bảo vệ. Tự do lựa chọn những người lãnh đạo qua lá phiếu, tham gia đời sống công cộng, tự do bày tỏ xác tín của mình, tin tưởng vào pháp luật và nhìn nhận các thể chế như những cơ quan phục vụ lợi ích của mọi thành phần: đó là những giá trị được củng cố qua thời gian, mà mỗi thế hệ được mời gọi chăm lo và kiện toàn (x. Thánh Gioan Phaolô II, Thông điệp Centesimus annus, 46).

Nền dân chủ còn được củng cố qua cách hành xử hằng ngày trong đời sống công cộng: qua thái độ sẵn lòng lắng nghe, việc sử dụng ngôn từ cách cẩn trọng, sự kiên nhẫn tìm kiếm đồng thuận, và khả năng nhìn nhận những người có suy nghĩ khác mình là những người đồng hương cùng chia sẻ một tương lai chung. Nhờ đó, một bầu khí tin tưởng được hình thành, giúp xã hội giải quyết những khác biệt mà không quên những điều gắn kết mọi người với nhau.

Những người được trao trách nhiệm công quyền đảm nhận một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn. Quyền bính được thể hiện cách chân thực nhất khi được thực thi như một sự phục vụ, khi biết nhìn xa hơn những điều trước mắt và sử dụng quyền hạn để mưu cầu thiện ích cho mọi người. Những người thực thi quyền bính có bổn phận hành động cách khôn ngoan, nhìn nhận những giới hạn của quyền lực được trao phó, và hướng các quyết định của mình đến thiện ích của toàn thể cộng đồng (x. Thánh Gioan XXIII, Thông điệp Pacem in terris, 53–60).

Công ích mà quyền bính được mời gọi phục vụ cũng phải được nhận định cách cụ thể trong những hoàn cảnh của đời sống thường ngày. Ở đây, gia đình, tế bào nền tảng của xã hội, giữ một vai trò thiết yếu. Trong gia đình, mỗi người học cách nhận ra rằng đời sống mình gắn liền với đời sống của người khác và mình có trách nhiệm đối với họ. Dưới mái ấm gia đình, chúng ta học chăm sóc người yếu đuối, biết tha thứ, chia sẻ và ở bên những ai cần được giúp đỡ; cũng chính trong gia đình, nhiều người đón nhận những hạt giống đức tin đầu tiên.

Một yếu tố nền tảng của công ích là khả năng mưu sinh bằng chính lao động của mình. Đất nước này hiểu rõ và trân trọng công sức của tất cả những người lao động kiếm sống, nơi đồng quê cũng như thành thị, trong các cửa hàng và nhà máy, tại trường học và bệnh viện; của những người khởi sự kinh doanh và những người ngày ngày làm việc để nuôi sống gia đình. Lao động giúp con người chăm lo cho những người thân yêu, phát triển các khả năng của mình và cảm nhận rằng mình đang góp phần xây dựng quê hương (x. Tông huấn Dilexi te, 115). Vì thế, cần nỗ lực cổ võ tất cả những gì tạo nên cơ hội, khuyến khích sáng kiến tư nhân và bảo đảm rằng tăng trưởng kinh tế cũng mang lại lợi ích cho những người chịu thiệt thòi. Ở đây, tôi nghĩ đến những gia đình đang đối diện với một tương lai bấp bênh, những người thất nghiệp, những người cao tuổi đã cống hiến cho xã hội suốt bao năm, và tất cả những ai dù làm việc vất vả vẫn phải chật vật đáp ứng các nhu cầu của gia đình.

Argentina có nguồn lực con người dồi dào. Để nguồn lực phong phú ấy sinh hoa trái vì lợi ích của mọi người, cần đặc biệt quan tâm đến giới trẻ. Những cơ hội mà họ có được hôm nay sẽ quyết định phần lớn việc họ có thể thực hiện những khát vọng của đời mình ngay tại quê hương hay không. Một quốc gia phải nghiêm túc tự hỏi mình đã thiếu sót ở đâu, khi những người trẻ phải rời bỏ quê hương mới có thể thực hiện ước mơ.

Cụ thể, tạo điều kiện để người trẻ có thể tự do hoạch định tương lai tại Argentina có nghĩa là củng cố nền giáo dục, việc đào tạo nghề, các trường đại học và hoạt động nghiên cứu. Trong suốt lịch sử của mình, đất nước này đã nỗ lực mở rộng cơ hội học tập đến ngày càng nhiều thành phần trong xã hội. Nhờ những nỗ lực ấy, nhiều thế hệ người Argentina đã có thể trau dồi khả năng và góp phần phát triển đất nước qua nhiều ngành nghề khác nhau. Gìn giữ và củng cố sự dấn thân cho giáo dục đòi hỏi phải trao cho người trẻ một nền giáo dục giúp họ khám phá tài năng, phát triển và đem những tài năng ấy phục vụ tha nhân (x. Thánh Phaolô VI, Thông điệp Populorum progressio, 14–15). Sự dấn thân này cũng bao hàm việc tin tưởng người trẻ, nhìn nhận khả năng khởi xướng của họ, và dành chỗ để họ đóng góp ý tưởng cũng như đảm nhận trách nhiệm. Ngay từ hôm nay, đất nước cần đến trí tuệ, sức sáng tạo và sự tham gia của họ.

Từ những suy tư ấy, một câu hỏi khác được đặt ra: Những người con chưa chào đời có vị trí nào trong các quyết định của chúng ta? Trước khi tự hỏi mình sẽ để lại cho con cái một thế giới như thế nào, chúng ta phải nhìn nhận phẩm giá của các em. Trách nhiệm của chúng ta đối với các thế hệ tương lai bắt đầu từ việc đón nhận sự sống ngay từ những giây phút đầu tiên và bảo vệ sự sống ấy cho đến khi kết thúc cách tự nhiên (x. Thánh Gioan Phaolô II, Thông điệp Evangelium vitae, 101). Cũng chính phẩm giá ấy đòi hỏi chúng ta đặc biệt quan tâm đến những người đau yếu, những người phải lệ thuộc vào sự trợ giúp của người khác và những người khuyết tật. Ở đây cũng vậy, chúng ta có bổn phận chăm sóc, xoa dịu đau khổ, đồng hành và giúp mỗi người cảm nhận rằng sự sống của họ luôn mang một giá trị mà không hoàn cảnh nào có thể làm suy giảm.

Trách nhiệm đối với anh chị em đồng loại cũng mở rộng đến việc chăm sóc trái đất. Thiên Chúa đã ưu ái ban cho Argentina nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng phong phú. Những cánh đồng, nguồn dự trữ nước, các nguồn năng lượng, khoáng sản và sự đa dạng của các hệ sinh thái mở ra những khả năng phát triển rộng lớn. Một nền sinh thái nhân bản đích thực sẽ kết hợp việc chăm sóc công trình tạo dựng với việc chăm sóc con người, đồng thời bảo đảm rằng việc sử dụng các nguồn tài nguyên ấy góp phần mang lại cuộc sống tốt đẹp cho các cộng đồng và gìn giữ những điều kiện giúp họ có thể sinh sống, lao động trên chính mảnh đất của mình (x. Đức Bênêđictô XVI, Thông điệp Caritas in veritate, 51).

Về phần mình, những tiến bộ nhanh chóng của công nghệ đang mở ra các khả năng mà chỉ vài năm trước đây chúng ta còn khó hình dung. Đồng thời, chúng cũng đặt ra những vấn đề có tầm ảnh hưởng sâu rộng, đặc biệt liên quan đến trí tuệ nhân tạo. Y học, giáo dục, sản xuất và nghiên cứu ngày nay có trong tay những công cụ có khả năng biến đổi sâu xa đời sống con người. Những tiến bộ ấy đòi hỏi phải cân nhắc cẩn trọng các hệ quả của việc ứng dụng, cũng như trách nhiệm của những người quyết định cách sử dụng chúng. Sự phát triển công nghệ đòi hỏi một ý thức đạo đức tương xứng với những thách đố mà nó đặt ra (x. Đức Phanxicô, Tông huấn Laudate Deum, 21–24).

Nhiều trách nhiệm trong số đó vượt ra ngoài biên giới của bất kỳ quốc gia riêng lẻ nào. Những dòng sông lớn nối kết các vùng lãnh thổ; các hệ sinh thái trải dài từ nước này sang nước khác; năng lượng, lương thực, tri thức và sự di chuyển của con người tạo nên những mối dây liên kết xuyên biên giới. Vì thế, suy nghĩ về tương lai Argentina cũng hướng chúng ta đến những dân tộc cùng chung sống trên châu lục này. Nam Mỹ có nguồn lực con người và thiên nhiên phong phú; các dân tộc nơi đây cùng chia sẻ những mối liên hệ lịch sử và những truyền thống văn hóa, mở ra nhiều khả năng hợp tác. Argentina có thể đóng góp vào sự hợp tác ấy bằng kinh nghiệm và năng lực của mình. Mở rộng những cơ hội gặp gỡ và cộng tác là một cách cùng nhau đảm nhận những trách nhiệm mà không quốc gia nào có thể một mình gánh vác.

Sự hợp tác như thế cũng cần thiết để đối phó với những mối đe dọa nghiêm trọng. Tội phạm có tổ chức, các đường dây buôn người, nạn buôn bán vũ khí và ma túy, cùng với tham nhũng, đều làm suy yếu sự gắn kết xã hội, kích động bạo lực và làm thất thoát những nguồn lực cần thiết cho công ích. Trước những thực trạng ấy, việc phối hợp hành động giữa các quốc gia và củng cố các thể chế là điều không thể thiếu. Việc củng cố các thể chế tùy thuộc vào sự liêm chính của những người được trao trách nhiệm lãnh đạo, bởi tham nhũng làm xói mòn niềm tin của người dân vào các thể chế của mình (x. Thánh Gioan Phaolô II, Tông huấn Ecclesia in America, 23 và 60).

Một trong những cách biểu đạt cao quý nhất của nỗ lực chung ấy là phục vụ hòa bình. Những lợi ích chính đáng của mỗi quốc gia phải được bảo vệ bằng đối thoại, bằng sự tôn trọng luật pháp và bằng nỗ lực không ngừng tìm kiếm đồng thuận. Trong những thời điểm đầy biến động của lịch sử, Nam Mỹ đã biết tìm ra những tiến trình thương lượng và cảm thông để vượt qua các căng thẳng nghiêm trọng. Argentina được mời gọi gìn giữ tinh thần sẵn sàng đối thoại ấy và góp phần giúp tinh thần đó tiếp tục sinh hoa trái.

Về phần mình, Giáo hội mong muốn góp phần vun đắp tinh thần trách nhiệm chung ấy. Sự hiện diện của Giáo hội tại Argentina thuộc về một lịch sử trải rộng trên toàn châu Mỹ. Qua nhiều thế kỷ, Giáo hội đã bước đi cùng các dân tộc trên châu lục, loan báo Tin Mừng và cử hành đức tin, giáo dục, chăm sóc người đau yếu, ở bên người nghèo, nâng đỡ các gia đình, cổ võ hòa bình và hòa giải.

Sứ mạng ấy bắt nguồn từ tình yêu của Đức Kitô, Đấng đã đổ máu mình vì mọi người. Sứ mạng ấy vẫn tiếp diễn hôm nay nơi các giáo xứ và cộng đoàn, vốn được mời gọi luôn mở rộng cửa để mọi người đều có thể tìm thấy nơi đó sự đón tiếp nồng hậu và tình thân gần gũi. “Hãy đón tiếp mọi người” (x. Mt 22,9–10): chỉ trong vài lời, câu nói ấy diễn tả lời mời gọi phổ quát của Tin Mừng, một lời mời gọi được gửi đến từng người, đưa họ đến gặp gỡ Đức Kitô và hoán cải. Từ sự đón tiếp ấy cũng phát sinh sứ mạng của Giáo hội: “Anh em hãy đi khắp tứ phương thiên hạ, loan báo Tin Mừng” (x. Mc 16,15). Việc vâng theo lệnh truyền ấy tiếp tục sinh hoa trái nơi các trường học và đại học, trong những sáng kiến xã hội, và qua chứng tá hằng ngày của biết bao người nam nữ đem đức tin của mình phục vụ tha nhân.

Có những thiện ích mà xã hội cần đến nhưng không một chính sách công nào có thể tự mình tạo ra. Sự tin tưởng, lòng tha thứ, tinh thần sẵn sàng phục vụ, và việc nhận ra rằng đời sống mình mang một ý nghĩa vượt trên thành công hay tính hữu dụng: những thiện ích ấy được vun trồng trong lương tâm mỗi người, trong đời sống gia đình và cộng đoàn. Đức tin nuôi dưỡng và nâng đỡ những giá trị ấy. Vì thế, Giáo hội mong muốn tiếp tục ở gần Argentina, chia sẻ những gánh nặng và niềm vui của đất nước, đồng thời trao tặng niềm hy vọng phát xuất từ Tin Mừng.

Khi nhìn lại hành trình mà dân tộc này đã đi qua, có một hình ảnh luôn trở lại trong tâm trí tôi: mỗi thế hệ đều thừa hưởng một quê hương được trao lại từ tay những người đi trước. Trong một khoảng thời gian, thế hệ ấy được mời gọi sống trên mảnh đất này, chăm nom, gìn giữ và góp phần làm cho quê hương phát triển. Rồi đến lượt mình, họ phải trao lại quê hương cho những người khác (x. Đức Phanxicô, Thông điệp Laudato si’, 159). Quả thật, như Gardel từng hát, đời người chỉ như một hơi thở, nhưng những điều tốt đẹp mà mỗi thế hệ gìn giữ và truyền lại thì còn mãi. Đức tin mời gọi chúng ta nâng tầm nhìn cao hơn nữa, hướng đến hạnh phúc vĩnh cửu mà Thiên Chúa mời gọi chúng ta đạt tới.

Các bạn Argentina thân mến, hôm nay, phần lớn trách nhiệm ấy đang nằm trong tay các bạn. Gia sản vô cùng phong phú mà các bạn đang có cho phép các bạn tin tưởng hướng về tương lai. Giờ đây, các bạn có trách nhiệm làm cho tất cả những gì đã lãnh nhận được sinh hoa kết quả, và giữ cho cam kết “xây dựng sự hiệp nhất quốc gia”, được công bố trong Lời mở đầu Hiến pháp, luôn sống động. Ước mong những người đến sau các bạn được thừa hưởng một quê hương hiệp nhất, xứng đáng với lịch sử và những tiềm năng của mình.

Sau cùng, tâm trí tôi hướng về Đức Mẹ Luján, Đấng âm thầm gìn giữ ký ức của dân tộc các bạn. Từ thế hệ này sang thế hệ khác, những người mẹ, người cha, người lao động, người trẻ và người cao tuổi từ khắp mọi miền đất nước đã đến trước ảnh tượng Mẹ, mang theo những âu lo và hy vọng của thời đại mình. Giờ đây, tôi cũng muốn hiệp lời cầu nguyện của mình với những lời khẩn nguyện ấy. Tôi muốn làm điều đó bằng chính những lời mà Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nói khi nghĩ đến các bạn: “Xin Chúa giúp anh chị em lớn lên như một dân tộc” (x. Sứ điệp video gửi tín hữu Argentina, ngày 30 tháng 9 năm 2016). Nhờ lời chuyển cầu của Đức Mẹ Luján, tôi tha thiết dâng lên Chúa lời nguyện ấy. Xin Mẹ tiếp tục che chở đất nước này, chăm sóc từng người con và luôn gìn giữ họ ở gần Chúa Giêsu.

Xin Thiên Chúa chúc lành cho Argentina và toàn thể tín hữu.

Xin chân thành cảm ơn quý vị.

Nguồn Vatican.va

THIÊN ĐỊNH chuyển ngữ