Vườn Vatican – Không gian tĩnh lặng của linh đạo Thánh Mẫu

Với việc bổ sung bức tranh khảm mới về Đức Mẹ Gietrzwałd gần đây, Vườn Vatican càng trở nên như một mê cung thiêng liêng, đồng thời là một đền thánh Đức Mẹ ngoài trời rộng lớn, quy tụ và diễn tả lòng sùng kính Đức Maria của các dân tộc Công giáo trên khắp thế giới.

Chiếm diện tích khoảng 57 mẫu Anh (khoảng 23 héc-ta) – tương đương hơn một nửa diện tích của quốc gia nhỏ nhất thế giới – Vườn Vatican là không gian cầu nguyện và chiêm niệm rộng lớn được các vị Giáo hoàng đặc biệt yêu quý. Nơi đây cũng lưu giữ một di sản phong phú về lòng sùng kính Đức Mẹ, vừa được bổ sung thêm vào thứ Ba, ngày 30 tháng 6, với lễ khánh thành bức tranh khảm Đức Mẹ Gietrzwałd.

Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, đã chủ sự nghi thức làm phép bức tranh, được thực hiện tại xưởng tranh khảm ở Castel Gandolfo. Tham dự buổi lễ còn có nhiều giám mục Ba Lan. Đây là sự kiện mở đầu chuỗi hoạt động kỷ niệm 150 năm các cuộc hiện ra tại Gietrzwałd. Việc khánh thành trong khuôn viên Vườn Vatican làm nổi bật mối dây hiệp thông thiêng liêng sâu sắc giữa Tòa Thánh và Ba Lan – một mối tương quan đặc biệt bền chặt kể từ triều đại của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II.

Lòng sùng kính Đức Mẹ Gietrzwałd bắt nguồn từ các cuộc hiện ra của Đức Trinh Nữ Maria diễn ra từ ngày 27 tháng 6 đến ngày 16 tháng 9 năm 1877. Những biến cố này xảy ra tại một ngôi làng ở đông bắc Ba Lan, khi ấy còn nằm dưới sự cai trị của Đức, vì thế địa danh mang tên theo tiếng Đức.

Theo truyền thống, Đức Trinh Nữ Maria đã hiện ra với hai thiếu nữ Justyna Szafryńska và Barbara Samulowska. Mẹ mời gọi các tín hữu siêng năng lần chuỗi Mân Côi, hoán cải, sám hối, sống tiết độ và trung thành với đức tin. Đặc biệt, trong các lần hiện ra, Đức Mẹ được cho là đã nói bằng tiếng Ba Lan, ngôn ngữ lúc bấy giờ bị chính quyền Phổ cấm sử dụng trong vùng. Chính vì thế, các biến cố này còn mang ý nghĩa sâu sắc đối với căn tính dân tộc Ba Lan. Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã được mời viếng thăm Ba Lan vào năm tới nhân dịp kỷ niệm biến cố này.

Bản sao trung thành của hang đá Đức Mẹ Lộ Đức

Bức tranh khảm mới được đặt bên cạnh nhiều hình ảnh Đức Mẹ khác đến từ các trung tâm hành hương nổi tiếng của thế giới Công giáo. Tất cả đã biến Vườn Vatican thành một mê cung thiêng liêng, nơi các tượng đài, hang đá mô phỏng và tranh khảm cùng hiện diện bên những công trình gợi nhớ các cuộc hiện ra và những truyền thống sùng kính Đức Mẹ của nhiều quốc gia.

Cổ kính và nổi tiếng nhất trong số đó là bản sao rất trung thực của hang đá Massabielle tại Lộ Đức. Công trình này được Đức Giám mục François-Xavier Schoepfer của giáo phận Tarbes và Lourdes dâng tặng Đức Giáo hoàng Lêô XIII, và được khánh thành vào năm 1902. Hang đá tái hiện chân thực khung cảnh đá tự nhiên, hốc đá nơi Đức Mẹ hiện ra cũng như bầu khí linh thiêng của Đền Thánh Lộ Đức. Tượng Đức Mẹ Lộ Đức nổi bật trong hốc đá, còn bên dưới là tượng Thánh Bernadette Soubirous quỳ gối cầu nguyện.

Nhân dịp kỷ niệm 100 năm các cuộc hiện ra tại Lộ Đức vào năm 1958, bàn thờ bằng đá cẩm thạch nguyên bản từng được sử dụng tại hang đá Lộ Đức đã được trao tặng cho Vatican và đặt trong bản sao này, càng làm nổi bật mối dây liên kết biểu tượng giữa hai đền thánh.

Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đặc biệt gắn bó với nơi đây. Ngài thường đến cầu nguyện tại hang đá cả khi còn đương nhiệm lẫn sau khi trở thành Giáo hoàng danh dự. Thậm chí, nhiều bức ảnh đầy thân thương còn ghi lại khoảnh khắc ngài vui đùa cùng những chú mèo trong khu vực này.

Thánh Gioan Phaolô II và Đức Mẹ Fatima

Một hình ảnh Đức Mẹ nổi bật khác là Đức Mẹ Fatima. Việc đặt tượng không chỉ nhắc nhớ các cuộc hiện ra năm 1917 với ba trẻ mục đồng tại Bồ Đào Nha, mà còn gắn liền với chính cuộc đời của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II.

Vị Giáo hoàng người Ba Lan đã bị trọng thương trong vụ ám sát ngày 13 tháng 5 năm 1981, đúng vào ngày kỷ niệm lần hiện ra đầu tiên của Đức Mẹ Fatima. Ngài luôn xác tín rằng mình được cứu sống nhờ lời chuyển cầu của Đức Trinh Nữ Maria.

Sau chuyến hành hương đến Đền Thánh Fatima vào năm kế tiếp, ngài nuôi dưỡng một lòng sùng kính đặc biệt đối với Đức Mẹ Fatima ngay tại Vatican. Sự hiện diện của tượng Đức Mẹ trong Vườn Vatican vừa nhắc nhớ sứ điệp hoán cải của Fatima, vừa diễn tả lòng yêu mến Đức Mẹ sâu xa của Thánh Gioan Phaolô II.

Những bức tranh khảm phản ánh lòng đạo đức bình dân tại châu Mỹ Latinh

Châu Mỹ được đại diện nổi bật qua công trình kính Đức Mẹ Guadalupe. Trong triều đại của Đức Giáo hoàng Phanxicô, nhiều hình ảnh Đức Mẹ khác tiếp tục được bổ sung, hình thành nên một “con đường Thánh Mẫu” mang đậm dấu ấn châu Mỹ Latinh.

Trong số đó có: Đức Mẹ Aparecida (Brazil), Đức Mẹ Luján (Argentina), Đức Mẹ Chiquinquirá (Colombia), Đức Mẹ Coromoto (Venezuela), Đức Mẹ El Quinche (Ecuador), Đức Mẹ Copacabana (Bolivia), Đức Mẹ Caacupé (Paraguay), Đức Mẹ Suyapa (Honduras) và Đức Mẹ Bác Ái El Cobre (Cuba), cùng nhiều tước hiệu Đức Mẹ nổi tiếng khác của các quốc gia. Trong nhiều năm qua, các quốc gia này đã lần lượt thiết lập các bức tranh khảm hoặc hình ảnh Đức Mẹ tại Vườn Vatican với sự hỗ trợ của Đại sứ quán của họ cạnh Tòa Thánh.

Vào tháng Giêng năm nay, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã khánh thành một bức tranh khảm Đức Mẹ cùng tượng Thánh Rosa thành Lima trong Vườn Vatican, như mang quê hương thứ hai của ngài hiện diện ngay giữa lòng Vatican.

Những truyền thống sùng kính Đức Mẹ của nước Ý

Các truyền thống tôn kính Đức Mẹ tại nước Ý cũng giữ vị trí quan trọng trong khu vườn. Nơi đây có các tượng Đức Mẹ della Guardia, Đức Mẹ Thánh Tâm, Đức Mẹ Thương Xót, cùng hình ảnh Đức Mẹ Tình Yêu Thiên Chúa (Madonna del Divino Amore).

Đền thánh Đức Mẹ Tình Yêu Thiên Chúa tại Rôma từ lâu vẫn là một trong những địa điểm hành hương quan trọng nhất của Giáo phận Rôma. Nhiều vị Giáo hoàng, trong đó có Đức Piô XII, Thánh Gioan Phaolô II và Đức Phanxicô, đều dành cho Mẹ một lòng sùng kính đặc biệt.

Một đền thánh Đức Mẹ ngoài trời dành cho toàn thể Giáo hội hoàn vũ

Ngoài những hình ảnh nổi bật kể trên, còn rất nhiều tượng và tranh khảm Đức Mẹ khác được đặt kín đáo trong Vườn Vatican đến mức hiện nay vẫn chưa có một danh mục thống kê đầy đủ. Có những hình ảnh nằm trong các nguyện đường nhỏ, có những hình ảnh trang trí bên các đài phun nước hoặc tại những góc tĩnh lặng dành cho việc cầu nguyện.

Phần lớn các công trình này là quà tặng của các giáo phận, Hội đồng Giám mục hoặc các hội dòng, nhân các dịp Năm Thánh, kỷ niệm triều đại Giáo hoàng hay những chuyến viếng thăm chính thức. Sự phong phú về nghệ thuật tạo hình cũng thật đáng chú ý. Đức Maria được diễn tả dưới nhiều tước hiệu khác nhau như Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, Nữ Vương Thiên Đàng, Mẹ Giáo Hội, Đức Mẹ Sầu Bi, hoặc là Đấng Bảo Trợ của từng dân tộc.

Mỗi pho tượng hay bức tranh khảm đều gợi lại một lịch sử địa phương, một phép lạ, một cuộc hiện ra đã được Giáo hội công nhận hoặc một truyền thống đạo đức của từng quốc gia. Tất cả cùng tạo nên một bức tranh toàn cảnh phong phú về vị trí của Đức Maria trong đời sống thiêng liêng của Giáo hội Công giáo.

Khi bước đi trong những lối nhỏ của Vườn Vatican, khách hành hương như được thực hiện một cuộc hành trình thiêng liêng, từ dãy Pyrenees đến Bồ Đào Nha, từ Mexico đến Ba Lan, rồi từ Liguria đến Argentina mà không cần rời khỏi khu vườn. Chính vì thế, Vườn Vatican trở thành một đền thánh Đức Mẹ ngoài trời rộng lớn, nơi sự phong phú của các dân tộc Công giáo được biểu lộ qua lòng yêu mến và tín thác vào sự che chở hiền mẫu của Đức Trinh Nữ Maria.

Nguồn từ https://aleteia.org/2026/07/16/vatican-gardens-offer-a-refuge-of-marian-spirituality/