Đại hội ở Macao: Hãy bảo vệ những người dễ bị tổn thương, đừng thần thánh hóa AI

Cảnh báo việc đón nhận trí tuệ nhân tạo (AI) và các hệ tư tưởng ‘siêu nhân’ mà không biết phân định, một chuyên gia đạo đức học hàng đầu kêu gọi những người làm công tác truyền thông của Giáo hội tại châu Á lấy phẩm giá con người và sự quan tâm đến những người bị gạt ra bên lề làm nền tảng cho việc phân định về công nghệ.

Tiến sĩ Levi Checketts – Giáo sư ngành Tôn giáo và Triết học, đồng thời là Phó Giám đốc Trung tâm Đạo đức Ứng dụng tại Đại học Baptist Hồng Kông – đã có bài phát biểu chính vào ngày 28.10.2026 tại Đại chủng viện Thánh Giuse ở Macao. Ông đã thuyết trình ngay sau Thánh lễ khai mạc Đại hội của Văn phòng Truyền thông Xã hội thuộc Liên Hội đồng Giám mục châu Á (FABC-OSC), được tổ chức từ ngày 27 đến 31.10.226.

Cuộc họp cấp khu vực quy tụ các giám mục, linh mục và đại biểu truyền thông của Giáo hội tại châu Á, với chủ đề: “Magnifica Humanitas và những con đường hiệp hành trong công cuộc loan báo Tin Mừng tại châu Á: Truyền thông về Đức Kitô trong thời đại trí tuệ nhân tạo.”

Đề cập đến thông điệp mới đây của Đức Giáo hoàng Magnifica Humanitas, Tiến sĩ Checketts cảnh báo về tham vọng ‘siêu nhân’, phần lớn được thúc đẩy bởi Thung lũng Silicon, coi những giới hạn, sự mong manh và quá trình lão hóa của con người là những khiếm khuyết cần loại bỏ bằng công nghệ.

Trích dẫn thông điệp, Tiến sĩ Checketts nói: “Khi thực sự chấp nhận tính hữu hạn và sự mong manh, chúng ta không bị giảm giá trị, nhưng được mở lòng để nhận ra dung nhan Thiên Chúa và tha nhân”. Ông cảnh báo rằng việc định lượng giá trị con người bằng AI có nguy cơ làm sống lại những hình thức ưu sinh trong lịch sử, trong đó những người bị đánh giá là có năng lực “thấp hơn” bị coi nhẹ giá trị.

Khi đề cập đến bối cảnh đặc thù của châu Á, Tiến sĩ Checketts nhấn mạnh rằng: không thể đánh giá công nghệ chỉ dựa trên tăng trưởng kinh tế, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hay các chỉ số hiệu quả. Ông nêu lên những tổn thất nghiêm trọng đối với con người và môi trường bị che khuất phía sau chuỗi cung ứng AI tại châu Á: tình trạng ô nhiễm môi trường độc hại do khai thác đất hiếm ở Nội Mông; việc đổ bỏ rác thải điện tử nguy hại tại các cộng đồng ở Nam Á; và công việc gắn nhãn dữ liệu với mức lương thấp, gây áp lực tâm lý, do những phụ nữ thiếu việc làm đầy đủ ở Philippines và Hàn Quốc thực hiện.

Tiến sĩ Checketts nhận định: “Chất lượng của một nền văn minh không được đo bằng sức mạnh của các phương tiện mà nền văn minh ấy sở hữu, nhưng bằng sự quan tâm mà nó dành cho con người và khả năng nhận ra tha nhân như một con người, chứ không chỉ là một chức năng”.

Dựa trên nguyên tắc bổ trợ, vị học giả này kêu gọi các đại biểu tránh những giải pháp chung chung được áp đặt từ trên xuống. Thay vào đó, ông mời gọi các Giáo hội địa phương, tổ chức Caritas và các hoạt động mục vụ giáo xứ trên khắp châu Á trở thành những nơi bảo vệ các giá trị đạo đức, che chở những nhóm người dễ bị tổn thương như công nhân nhà máy, người giúp việc gia đình, người di cư và người nghèo ở nông thôn trước nguy cơ bị bóc lột trong môi trường kỹ thuật số.

Thay vì xây dựng một “tháp Babel” công nghệ nhằm theo đuổi quyền thống trị, Tiến sĩ Checketts đề xuất mô hình cộng đồng lấy cảm hứng từ việc ông Nơkhemia tái thiết Giêrusalem. Theo đó, người Công giáo châu Á tích cực đối thoại với các nền văn hóa và truyền thống đức tin địa phương để cùng xây dựng một tương lai đặt con người làm trung tâm.