Tìm hiểu về Lễ Các Thánh Nam Nữ

“Chúng ta không nên tìm cách trở thành một vị đại thánh chỉ vì muốn được nên cao trọng. Mục đích của các thánh là đến gần Thiên Chúa hết sức có thể, không phải vì chính mình, nhưng vì Người. Mục đích là tôn vinh và làm sáng danh Thiên Chúa, đồng thời hoàn toàn quên đi bản thân mình.”

— Mẹ Angelica

Lễ Các Thánh Nam Nữ là gì?

Lễ Các Thánh Nam Nữ là ngày Hội Thánh tôn kính tất cả các thánh trên trời, bao gồm những vị đã được Hội Thánh chính thức tuyên thánh, cũng như những vị chưa được tuyên thánh.

Nguồn gốc của ngày lễ này tại Rôma gắn liền với việc hoàng đế trao tặng đền Pantheon, vốn là ngôi đền thờ các thần của người Rôma, cho Hội Thánh. Ngôi đền sau đó được thánh hiến để kính Đức Trinh Nữ Maria và các thánh Tử đạo.

Sự kiện ấy thể hiện niềm xác tín của đức tin Kitô giáo: “Christus vincit! Christus regnat! Christus imperat!” – “Đức Kitô chiến thắng! Đức Kitô hiển trị! Đức Kitô thống trị!”

Theo tinh thần ấy, nhiều nhà thờ tại vùng Địa Trung Hải đã được xây dựng trên những địa điểm trước kia dành cho việc thờ phượng các thần ngoại giáo, để thánh hiến những nơi ấy cho Đức Kitô.

Ngày nay, Hội Thánh cử hành Lễ Các Thánh Nam Nữ vào ngày 1 tháng 11 hằng năm.

Ban đầu, ngày lễ được cử hành vào ngày 13 tháng 5, gắn với việc cung hiến đền Pantheon năm 609, đồng thời trùng với một ngày lễ đã có trước đó trong truyền thống Kitô giáo Đông phương. Về sau, ngày lễ được chuyển sang ngày 1 tháng 11 trong lịch phụng vụ Rôma, ngay trước ngày Lễ Cầu Cho Các Tín Hữu Đã Qua Đời, tức ngày 2 tháng 11.

Lễ Các Thánh Nam Nữ khác với Lễ Cầu Cho Các Tín Hữu Đã Qua Đời như thế nào?

Lễ Các Thánh Nam Nữ được cử hành để tôn kính tất cả những người đang hưởng vinh phúc trên thiên đàng.

Trong khi đó, ngày Lễ Cầu Cho Các Tín Hữu Đã Qua Đời nhắc nhở chúng ta cầu nguyện cho các linh hồn đang được thanh luyện trong luyện ngục, để họ sớm được hưởng nhan thánh Chúa.

Thánh thực sự là ai?

Mẹ Angelica từng nói:

“Các thánh là những con người bình thường, yêu mến Chúa Giêsu, cố gắng trở nên giống Người, trung thành với những bổn phận trong bậc sống của mình, biết hy sinh vì tha nhân và giữ cho tâm trí cùng tâm hồn không bị những quyến luyến thế gian chi phối.”

Một vị thánh được tuyên thánh là người, sau quá trình thẩm định cẩn trọng, được Hội Thánh chính thức nhìn nhận là đang hưởng vinh phúc với Thiên Chúa trên thiên đàng.

Trong truyền thống Hội Thánh, các vị thánh được tôn kính bao gồm các thiên thần, những người công chính thời Cựu Ước như vua Đavít và các ngôn sứ, những nhân vật thánh thiện được nhắc đến trong Tân Ước như Đức Maria, thánh Giuse và các Tông đồ, cùng những vị được Hội Thánh nhìn nhận qua các thời đại.

Trong những thế kỷ đầu, việc nhìn nhận các thánh thường gắn liền với việc ghi tên các ngài vào danh sách những vị được kính nhớ trong phụng vụ. Sang thiên niên kỷ thứ hai, thủ tục tuyên thánh dần được quy định chặt chẽ và chính thức hơn.

Có phải tất cả những người trên thiên đàng đều là thánh không?

Đúng vậy. Hội Thánh đã chính thức tuyên thánh cho một số người, nhưng còn vô số những người khác đang hưởng vinh phúc trên thiên đàng mà tên tuổi của họ không được biết đến hoặc chưa từng được chính thức tuyên thánh.

Tất cả những ai được hưởng nhan thánh Chúa trên thiên đàng đều thuộc về cộng đoàn các thánh.

Có những vị thánh đang sống trên trần gian không?

Theo nghĩa rộng, từ “thánh” có nghĩa là người thánh thiện. Vì thế, thánh Phaolô đã gọi các tín hữu sống công chính trong những cộng đoàn Kitô hữu là “các thánh” (x. Ep 1,1; Pl 1,1).

Tuy nhiên, theo cách sử dụng chính thức của Hội Thánh, một người đang sống vẫn có thể đánh mất tình trạng ân sủng do phạm tội trọng, thậm chí có thể qua đời trong tình trạng ấy.

Bởi vậy, danh xưng “thánh” thường được dành cho những người đã kiên trì sống công chính cho đến khi qua đời và được Hội Thánh nhìn nhận, nhằm tôn kính các ngài và giới thiệu các ngài như những mẫu gương sống động trong việc bước theo Đức Kitô.

Có những vị thánh không phải là người Công giáo không?

Hội Thánh Công giáo chỉ chính thức tuyên thánh cho những tín hữu Công giáo để nêu gương cho cộng đoàn tín hữu.

Tuy nhiên, Hội Thánh cũng nhìn nhận rằng những người không hiểu biết đầy đủ về chân lý đức tin Công giáo vẫn có thể sống cho Đức Kitô và chết vì Đức Kitô.

Chỉ riêng trong thế kỷ XX, dưới các chế độ Đức Quốc xã và cộng sản Liên Xô, đã có thể có hàng ngàn Kitô hữu không thuộc Hội Thánh Công giáo chịu tử đạo. Bên cạnh đó còn có vô số người đã trung thành sống đức tin và tình yêu dành cho Chúa Giêsu.

Những người công chính ấy cũng có thể được hiệp thông với Thiên Chúa. Cũng như các tín hữu Công giáo, mọi bất toàn trong sự hiệp thông của họ với Đức Kitô và Hội Thánh Người sẽ được thanh luyện hoàn toàn trước khi họ được hưởng vinh phúc thiên đàng.

Chúng ta có nên cầu xin các thánh không?

Có. Nếu trong cuộc sống, chúng ta thường nhờ bạn bè và người thân cầu nguyện cho những ý nguyện của mình, thì tại sao chúng ta lại không thể xin các thánh, các thiên thần và đặc biệt là Đức Trinh Nữ Maria, những Đấng đang ở gần Thiên Chúa, chuyển cầu cho chúng ta?

Chính Chúa Giêsu đã khẳng định rằng Thiên Chúa “không phải là Thiên Chúa của kẻ chết, nhưng là Thiên Chúa của kẻ sống, vì đối với Người, tất cả đều đang sống” (Lc 20,38).

Các thánh có nghe được lời cầu nguyện của chúng ta không?

Có. Mặc dù các thánh không còn nghe theo cách thức thể lý như con người trên trần gian, nhưng trong sự hiệp thông với Thiên Chúa, các ngài có thể nhận biết những lời cầu xin mà chúng ta dâng lên để nhờ các ngài chuyển cầu.

Ai là Đấng được tôn kính cao trọng nhất trong mầu nhiệm Các Thánh Thông Công?

Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ Thiên Chúa, là Đấng được tôn kính cao trọng nhất giữa các thánh.

Mẹ chính là Nữ Vương Thiên Đàng và Nữ Vương Các Thánh.

Việc cầu xin các thánh có phải là thờ ngẫu tượng không?

Không. Người Công giáo không thờ phượng các thánh, nhưng tôn kính các ngài.

Đức tin Công giáo xác tín rằng chỉ một mình Thiên Chúa Ba Ngôi – Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần – mới là Đấng đáng được thờ phượng.

Việc dành sự thờ phượng cho bất cứ thụ tạo nào thay vì Thiên Chúa đều là tội lỗi.

Trong thần học, sự thờ phượng chỉ dành riêng cho Thiên Chúa được gọi là latria, nghĩa là sự tôn thờ tuyệt đối.

Tuy nhiên, trong tiếng Anh, từ worship có thể mang nhiều sắc thái ý nghĩa. Chẳng hạn, tại Anh quốc, từ này đôi khi được dùng để diễn tả sự kính trọng dành cho những người có địa vị cao quý.

Trong Kinh Thánh, vua Đavít đã dành sự kính trọng cho vua Saun vì ông được Thiên Chúa đặt làm vua cai trị dân Israel. Sự kính trọng ấy bắt nguồn từ việc nhìn nhận phẩm giá và thẩm quyền mà Thiên Chúa ban cho con người.

Thánh Phaolô cũng nhắc đến nguồn gốc của mọi tình phụ tử nơi Thiên Chúa (x. Ep 3,14-15). Điều này tương tự như bổn phận thảo kính cha mẹ được truyền dạy trong Mười Điều Răn.

Trong thần học Công giáo, sự tôn kính dành cho các thánh được gọi là dulia, nghĩa là lòng tôn kính đối với những tôi tớ trung thành của Thiên Chúa.

Chúng ta tôn kính các thiên thần và các thánh, những Đấng được chính Thiên Chúa ban thưởng triều thiên vinh quang. Khi tôn kính các ngài, chúng ta cũng hiệp cùng các ngài để tôn vinh Thiên Chúa, nguồn mạch của mọi sự thánh thiện (x. Kh 4,9-11).

Việc cầu xin các thánh có nền tảng Kinh Thánh không?

Kinh Thánh cho thấy các thánh có thể chuyển cầu cho con người đang sống trên trần gian.

Chẳng hạn, sách Khải Huyền thuật lại:

“Khi Con Chiên mở ấn thứ năm, tôi thấy dưới bàn thờ linh hồn của những người đã bị giết vì Lời Thiên Chúa và vì lời chứng họ đã làm. Họ lớn tiếng kêu xin: ‘Lạy Chúa Tể là Đấng Thánh và Chân Thật, cho đến bao giờ Ngài còn trì hoãn, chưa xét xử và chưa báo thù cho máu chúng con đổ ra bởi những người sống trên mặt đất?’ Bấy giờ mỗi người trong số họ được ban cho một áo trắng, và có lời bảo họ hãy nghỉ ngơi ít lâu nữa, chờ cho đủ số những người cùng làm tôi tớ và anh em của họ sẽ bị giết như họ” (x. Kh 6,9-11).

Sách Khải Huyền chương 8 cũng nói rõ vai trò của các thiên thần trong việc dâng lời cầu nguyện của các tín hữu lên trước tòa Thiên Chúa.

Trong chương 4, hình ảnh hai mươi bốn vị Kỳ Mục đội triều thiên, tượng trưng cho mười hai chi tộc Israel và mười hai Tông đồ, diễn tả sự hiệp thông của những người công chính thuộc Cựu Ước và Tân Ước trong vương quyền và chức tư tế của Đức Kitô.

Sách Khải Huyền viết:

“Một thiên thần khác đến đứng bên bàn thờ, tay cầm bình hương bằng vàng. Thiên thần được ban cho rất nhiều hương thơm để dâng lên cùng với lời cầu nguyện của toàn thể các thánh trên bàn thờ bằng vàng trước ngai Thiên Chúa. Từ tay thiên thần, khói hương quyện theo lời cầu nguyện của các thánh bay lên trước nhan Thiên Chúa” (x. Kh 8,3-4; Tb 12,15-22).

Thờ phượng các thánh có sai không?

Có. Việc thờ phượng các thánh là điều sai trái, bởi chỉ một mình Thiên Chúa mới đáng được thờ phượng.

Khi thờ phượng bất cứ ai hoặc bất cứ điều gì ngoài Thiên Chúa, chúng ta phạm đến điều răn thứ nhất.

Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo dạy:

“Tội thờ ngẫu tượng không chỉ liên quan đến việc thờ phượng sai lạc của dân ngoại. Nó vẫn luôn là một cám dỗ đối với đức tin. Thờ ngẫu tượng là thần thánh hóa những gì không phải là Thiên Chúa. Con người phạm tội thờ ngẫu tượng khi tôn kính và thờ phượng một thụ tạo thay vì Thiên Chúa” (GLHTCG, số 2113).

Tại sao người Công giáo cầu xin các thánh?

Các thánh đang được hưởng phúc kiến, nghĩa là được chiêm ngưỡng Thiên Chúa diện đối diện, nên các ngài có thể chuyển cầu cách hữu hiệu cho chúng ta.

Các ngài không còn có thể phạm tội và đang sống trong sự hiệp thông trọn vẹn với Thiên Chúa.

Hơn nữa, sách Khải Huyền cho thấy các thánh vẫn tiếp tục cầu nguyện và tham dự vào vinh quang của Đức Kitô. Điều ấy chứng tỏ rằng sứ mạng phục vụ Nước Thiên Chúa của các ngài không chấm dứt khi cuộc đời trần thế kết thúc.

Tại sao chúng ta xin các thánh chuyển cầu?

Hiến chế tín lý Lumen Gentium – Ánh Sáng Muôn Dân, số 49, của Công đồng Vaticanô II dạy:

“Vì được kết hợp mật thiết với Đức Kitô hơn, các thánh trên trời củng cố toàn thể Hội Thánh trong sự thánh thiện, làm cho việc phụng tự mà Hội Thánh dâng lên Thiên Chúa dưới thế thêm cao quý, và góp phần bằng nhiều cách vào việc xây dựng Hội Thánh ngày càng vững mạnh.

Sau khi được đón nhận vào quê hương thiên quốc và hiện diện trước nhan Chúa, nhờ Người, với Người và trong Người, các ngài không ngừng chuyển cầu cùng Chúa Cha cho chúng ta, khi dâng lên những công nghiệp đã lập được ở trần gian, nhờ Đấng Trung Gian duy nhất giữa Thiên Chúa và loài người là Đức Giêsu Kitô.

Bởi vậy, nhờ sự quan tâm huynh đệ của các ngài, sự yếu đuối của chúng ta được nâng đỡ rất nhiều.”

Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 956, cũng trích dẫn hai lời chứng nổi tiếng của các thánh.

Thánh Đa Minh, trước khi qua đời, đã nói với anh em trong Dòng:

“Anh em đừng khóc, vì sau khi chết, tôi sẽ hữu ích cho anh em hơn và sẽ giúp đỡ anh em hữu hiệu hơn khi tôi còn sống.”

Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu cũng đã nói:

“Tôi muốn sống thiên đàng của tôi bằng cách làm điều thiện dưới thế.”

Tại sao có các thánh?

Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo khẳng định: “Mầu nhiệm Các Thánh Thông Công chính là Hội Thánh” (GLHTCG, số 946).

Hiến chế Lumen Gentium, số 50, giải thích:

“Khi nhìn vào cuộc đời của những người đã trung thành bước theo Đức Kitô, chúng ta có thêm một lý do mới để khao khát Thành Thánh tương lai. Đồng thời, chúng ta được chỉ cho thấy một con đường hết sức chắc chắn để, giữa những biến động của thế giới này, tùy theo bậc sống và hoàn cảnh riêng của mỗi người, chúng ta có thể đạt tới sự kết hợp hoàn hảo với Đức Kitô, nghĩa là đạt tới sự thánh thiện trọn vẹn.

Nơi cuộc đời của những người cùng chia sẻ thân phận nhân loại với chúng ta nhưng đã được biến đổi nên giống hình ảnh Đức Kitô cách hoàn hảo hơn, Thiên Chúa biểu lộ cách sống động sự hiện diện và dung mạo của Người cho nhân loại.

Qua các ngài, Thiên Chúa ngỏ lời với chúng ta và ban cho chúng ta một dấu chỉ về Nước Người, nơi chúng ta được mạnh mẽ lôi cuốn hướng tới, bởi đang được bao quanh bởi một đoàn ngũ chứng nhân đông đảo và những lời chứng hùng hồn về chân lý Tin Mừng.”

Tại sao người Công giáo tôn kính các thánh?

Hiến chế Lumen Gentium, số 50, dạy:

“Ý thức trọn vẹn về sự hiệp thông trong toàn thể Nhiệm Thể Đức Giêsu Kitô, ngay từ những thế kỷ đầu của Kitô giáo, Hội Thánh lữ hành đã hết lòng kính nhớ những người đã qua đời.”

Thiên Chúa đã ban cho Hội Thánh đang lữ hành trên trần gian hồng ân lớn lao là mầu nhiệm Các Thánh Thông Công.

Các thánh không chỉ chuyển cầu cho chúng ta, mà còn trở thành những mẫu gương tuyệt vời về đời sống đạo đức và sự trung thành với Đức Kitô.

Tại sao các thánh có vai trò quan trọng đối với người Công giáo?

Hiến chế Lumen Gentium, số 50, dạy:

“Cũng như sự hiệp thông giữa các Kitô hữu đang lữ hành trên trần gian giúp chúng ta đến gần Đức Kitô hơn, thì sự hiệp thông với các thánh cũng kết hợp chúng ta với Đức Kitô, Đấng là nguồn mạch và là Đầu, từ Người phát sinh mọi ân sủng và chính sự sống của Dân Thiên Chúa.

Vì thế, thật là điều hết sức thích hợp khi chúng ta yêu mến những người bạn và những người đồng thừa tự với Đức Giêsu Kitô, những người cũng là anh chị em và là ân nhân đặc biệt của chúng ta.

Chúng ta phải dâng lời tạ ơn Thiên Chúa vì các ngài, khiêm tốn cầu xin các ngài chuyển cầu, và nhờ lời cầu nguyện cùng sự trợ giúp của các ngài mà đón nhận những ân huệ từ Thiên Chúa, qua Con của Người là Đức Giêsu Kitô, Đấng Cứu Chuộc và Cứu Độ chúng ta.

Mọi biểu hiện chân thành của lòng yêu mến mà chúng ta dành cho các thánh trên trời, tự bản chất, đều hướng về và đạt tới Đức Kitô, Đấng là triều thiên của tất cả các thánh; và qua Người, hướng về Thiên Chúa, Đấng thật kỳ diệu nơi các thánh và được tôn vinh nơi các ngài.”

Có bao nhiêu vị thánh trong Hội Thánh Công giáo?

Cuốn Martyrologium Romanum – Sổ Bộ Các Thánh Tử Đạo Rôma, ấn bản năm 2004, ghi tên hàng ngàn vị thánh và chân phước.

Tuy nhiên, cuốn sách cũng nhắc đến hàng chục ngàn vị khác dưới danh xưng “các bạn tử đạo” của những vị được ghi tên chính thức.

Chẳng hạn, trong trường hợp các Thánh Tử Đạo Việt Nam, đứng đầu là thánh Anrê Dũng Lạc và các bạn tử đạo, người ta ước tính có khoảng 130.000 đến 300.000 tín hữu đã chịu tử đạo trong những cuộc bách hại tại Việt Nam.

Tất cả những chứng nhân tử đạo ấy đều được tôn kính trong ký ức đức tin của Hội Thánh, dù chỉ một số vị được biết rõ danh tính và được chính thức tuyên thánh.

Vì thế, rất khó xác định chính xác tổng số các vị đã được tuyên thánh. Còn số những vị thánh chưa được tuyên thánh thì không thể đếm hết, bởi tất cả những ai đang hưởng vinh phúc trên thiên đàng đều là những người thánh thiện.

Ngoài ra, có thể số lượng các thiên thần thánh thiện còn đông đảo hơn số người được hưởng vinh phúc thiên đàng.

Một số Giáo phụ, dựa trên hình ảnh trong sách Khải Huyền chương 12, cho rằng một phần ba các thiên thần đã sa ngã. Các ngài cũng suy tư rằng, theo sự công chính và khôn ngoan của Thiên Chúa, con người được cứu độ có thể được đưa vào vị trí mà các thiên thần sa ngã đã đánh mất.

Đây là một suy tư thần học, chứ không phải là giáo lý xác định về số lượng các thiên thần hay những người được cứu độ.