Đức Giáo hoàng Lêô XIV: Công đồng Vatican II cải tổ phụng vụ nhằm thúc đẩy sự tham dự tích cực của các tín hữu

Vatican – Trong buổi Tiếp kiến chung ngày 26/8, Đức Giáo hoàng Lêô XIV khẳng định rằng cuộc cải tổ phụng vụ sau Công đồng Vatican II là cần thiết, nhằm giúp các tín hữu tham dự cách ý thức, tích cực và trọn vẹn hơn vào mầu nhiệm được cử hành.

“Bởi vì các cử chỉ và lời nói trong phụng vụ thánh có vai trò thiết yếu để giúp chúng ta sống kinh nghiệm này, nên sự tham dự của các tín hữu không thể mang tính thụ động,” Đức Thánh Cha nói. “Do đó, cuộc cải tổ phụng vụ do Công đồng Vatican II thúc đẩy được bén rễ vững chắc trong Truyền thống sống động của Giáo hội.”

Trong buổi Tiếp kiến chung tại Vatican ngày 26/8, Đức Giáo hoàng đã kết thúc loạt bài giáo lý mùa hè về Hiến chế Phụng vụ Thánh Sacrosanctum Concilium của Công đồng Vatican II. Do thời tiết mùa hè tại Roma nóng bức, buổi tiếp kiến được tổ chức tại Đền thờ Thánh Phêrô.

Các tín hữu không thể thụ động trong phụng vụ

Đức Giáo hoàng Lêô XIV nhắc lại những lý do khiến các nghị phụ Công đồng Vatican II tiến hành cải tổ phụng vụ. Ngài trích dẫn một lá thư của Thánh Phaolô VI, khi ấy còn là Tổng Giám mục Milano, trong đó vị Giáo hoàng tương lai nhấn mạnh đến sự tham dự của cộng đoàn tín hữu.

Đức Thánh Cha nói: “Được thúc đẩy bởi những xác tín này, Đức Thánh Giáo hoàng Phaolô VI tương lai đã khẳng định rằng các tín hữu ‘không thể và không còn được phép giữ im lặng và thụ động. Sự hiện diện thể lý của họ không thể đi đôi với sự vắng mặt về mặt thiêng liêng’.”

Đồng thời, Đức Giáo hoàng giải thích rằng trong phụng vụ có những yếu tố thuộc về Thiên Chúa, không thể thay đổi, và những yếu tố thuộc về con người có thể được điều chỉnh để giúp các tín hữu tham dự cách hữu hiệu hơn.

Ngài nói: “Khi Giáo hội thực hiện một cuộc cải tổ phụng vụ – một tiến trình phát triển liên tục qua các thế kỷ – cần phải phân biệt rõ giữa những yếu tố thuộc về Thiên Chúa, vốn bất biến, và những yếu tố thuộc về con người, vốn có thể trải qua những thay đổi khác nhau.”

Theo Đức Thánh Cha, nhu cầu đặt ra là giúp các tín hữu cử hành phụng vụ “cách ý thức và tích cực hơn”, không tham dự “như những người xa lạ hay những khán giả câm lặng”, nhưng thực sự dự phần trọn vẹn vào mầu nhiệm cứu độ.

Cải tổ phụng vụ đã bắt đầu từ trước Công đồng Vatican II

Phụng vụ hiện hành của Giáo hội được hình thành sau Công đồng Vatican II, với Sách lễ Rôma mới được ban hành dưới triều Đức Phaolô VI vào năm 1969. Trước đó, nghi lễ Rôma được cử hành theo hình thức đã được chuẩn hóa sau Công đồng Trentô, đặc biệt từ Sách lễ Rôma năm 1570.

Sau Công đồng Vatican II, hình thức phụng vụ cũ – thường được gọi là Thánh lễ Latinh truyền thống – phần lớn được thay thế bởi phụng vụ được cải tổ. Năm 2007, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI mở rộng khả năng cử hành theo Sách lễ Rôma năm 1962; đến năm 2021, Đức Giáo hoàng Phanxicô ban hành những quy định hạn chế việc sử dụng hình thức này.

Tuy nhiên, Đức Lêô XIV lưu ý rằng tiến trình canh tân phụng vụ không khởi đầu với Công đồng Vatican II, nhưng đã được chuẩn bị từ nhiều thập niên trước dưới thời các vị Giáo hoàng tiền nhiệm.

Ngài nhắc lại rằng lời kêu gọi để các tín hữu không tham dự các cử hành phụng vụ “như những người xa lạ hay những khán giả câm lặng” đã được đề cập trong Tông hiến Divini Cultus của Đức Giáo hoàng Piô XI.

Đức Thánh Cha cũng nhắc đến cuộc cải tổ phụng vụ Tuần Thánh do Đức Piô XII thực hiện năm 1955. Trong cuộc cải tổ này, các nghi thức được “đưa trở lại những giờ tương ứng với các biến cố Vượt Qua, sau nhiều thế kỷ đã được cử hành sớm vào ban sáng”.

Bên cạnh đó, Đức Giáo hoàng nhắc đến những đóng góp của Thánh Gioan XXIII, vị Giáo hoàng triệu tập Công đồng Vatican II năm 1959. Đức Gioan XXIII đã góp phần vào tiến trình cải tổ phụng vụ của Giáo hội qua việc đơn giản hóa “các quy định của sách nguyện và sách lễ”, đồng thời đặt ra những nguyên tắc nền tảng hướng tới một cuộc canh tân phụng vụ sâu rộng hơn.

Kết thúc suy tư, Đức Giáo hoàng Lêô XIV nhấn mạnh tính sống động của phụng vụ trong dòng lịch sử Giáo hội:

“Quả thật, bởi vì phụng vụ là một thực tại sống động, nên qua các thế kỷ, phụng vụ luôn trải qua những bước phát triển và thay đổi.”

Chuyển ngữ từ ewtnnews