Mười năm sau Tông huấn Amoris Laetitia: Các giám mục sẽ thảo luận tại Vatican về những thách đố của các gia đình

Các giới chức Vatican cho biết cuộc gặp kéo dài một tuần này không phải là một Thượng Hội đồng Giám mục, cũng không phải là một cuộc đánh giá Tông huấn Amoris Laetitia.

Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã triệu tập một cuộc gặp về gia đình tại Vatican, diễn ra từ ngày 7 đến ngày 14 tháng 10. Trong dịp này, các giám mục sẽ lắng nghe chứng từ của 11 đôi vợ chồng đến từ năm châu lục.

Các gia đình này sẽ trình bày trước hơn 150 giám mục về những thách đố mà họ gặp phải trong việc thông truyền đức tin giữa các xã hội ngày càng bị tục hóa.

Cuộc gặp được tổ chức nhân kỷ niệm 10 năm ban hành Amoris Laetitia, Tông huấn hậu Thượng Hội đồng Giám mục do Đức Giáo hoàng Phanxicô công bố năm 2016.

Văn kiện này đã làm dấy lên những cuộc tranh luận sôi nổi, đặc biệt sau khi các giám mục thuộc Vùng Mục vụ Buenos Aires giải thích rằng văn kiện cho phép một số tín hữu Công giáo đã ly dị và tái hôn dân sự được lãnh nhận bí tích Hòa giải và bí tích Thánh Thể, sau một tiến trình phân định mục vụ có sự đồng hành, “khi đương sự xét thấy mình sẽ mắc thêm một lỗi khác do gây tổn hại cho con cái trong cuộc kết hợp mới”.

Năm 2023, Bộ Giáo lý Đức tin xác nhận rằng cách giải thích này thuộc về Huấn quyền đích thực, sau khi được đưa vào Acta Apostolicae Sedis, công báo chính thức của Tòa Thánh.

Theo Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống, thành phần tham dự cuộc gặp sẽ bao gồm các vị đứng đầu 15 Giáo hội Công giáo Đông phương tự quản (sui iuris) — trong đó 14 Giáo hội được đại diện bởi các Thượng phụ hoặc các vị lãnh đạo cao nhất, và một Giáo hội được đại diện bởi một đại biểu —; các Chủ tịch của 115 Hội đồng Giám mục trên thế giới — các Hội đồng Giám mục Peru, Paraguay, Thổ Nhĩ Kỳ và Ethiopia sẽ cử đại biểu —; hai đại diện của các giám mục tại những lãnh thổ không có Hội đồng Giám mục; và 22 tham dự viên do Đức Thánh Cha đặc biệt tuyển chọn.

Ngoài ra, còn có 67 người khác tham dự, gồm các thành viên của Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống, Văn phòng Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục, cùng với 26 chuyên gia và 16 điều phối viên.

Không phải là một cuộc đánh giá Tông huấn Amoris Laetitia

Trong buổi giới thiệu cuộc gặp tại Vatican, bà Gabriella Gambino, Phó Tổng Thư ký Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống từ năm 2017, một giáo dân, người mẹ của năm người con và tiến sĩ đạo đức sinh học, nhấn mạnh rằng: “Đây không phải là việc đánh giá một bản văn, nhưng là đào sâu sự hiểu biết của chúng ta về những thực tại gia đình và mục vụ đã đón nhận và giải thích văn kiện này theo những cách khác nhau, cũng như đời sống Giáo hội vốn đa dạng tại nhiều nơi trên thế giới, nơi Giáo hội hiện diện và bén rễ trong cùng một Tin Mừng”.

Bà nói: “Điểm cốt yếu mà chúng ta cần chú tâm là mục tiêu của Giáo hội không phải là để các bản văn được áp dụng một cách máy móc và đồng nhất trong mọi hoàn cảnh, bởi mỗi hoàn cảnh đều có những đặc điểm rất khác biệt so với những hoàn cảnh khác”.

Bà cho biết câu hỏi trọng tâm của cuộc gặp là: “Ngày nay, đức tin được thông truyền như thế nào? Đức tin được thông truyền trong các gia đình ngày nay ra sao, và các gia đình góp phần xây dựng Giáo hội như thế nào?”

Bà giải thích: “Không có các gia đình, Giáo hội không thể canh tân cội rễ Kitô giáo của mình. Chính trong các gia đình, con cái được sinh ra, đức tin và các giá trị được thông truyền, theo chiều hướng tốt hoặc xấu, và các ơn gọi được nảy sinh”.

Để minh họa quy mô của những biến đổi tôn giáo đang diễn ra, bà Gambino đưa ra một số thống kê. Tại Ba Lan, số cuộc hôn nhân được cử hành theo nghi thức tôn giáo trong năm năm qua đã giảm 45%. Tại Úc, tỷ lệ này đã giảm từ 88% vào năm 1970 xuống còn 16% vào năm 2024. Theo bà, trong những bối cảnh khác nhau, đây là những dấu chỉ cho thấy tính cấp thiết của việc đồng hành tốt hơn với các đôi bạn trong quyết định kết hôn, đồng thời tăng cường nâng đỡ việc thông truyền đức tin trong gia đình.

Bà Orietta Rachele Grazioli, giáo sư cơ hữu chuyên ngành Giáo luật và Luật Gia đình so sánh tại Học viện Thần học Giáo hoàng Gioan Phaolô II về Khoa học Hôn nhân và Gia đình, đồng thời là phó điều phối viên nhóm chuyên gia, giải thích rằng: “Phương pháp được Đức Thánh Cha chọn cho cuộc gặp này tập trung vào hai từ khóa bổ túc cho nhau: lắng nghe và phân định”.

5 chủ đề chính

Cuộc gặp sẽ được triển khai xoay quanh năm chủ đề chính liên quan đến hôn nhân, đời sống gia đình và việc thông truyền đức tin. Việc suy tư sẽ bắt đầu với chủ đề “Gia đình ngày nay: Thực tại, vẻ đẹp và những thách đố”, dành cho việc phân tích tình hình hiện nay của gia đình; tiếp đó là các chủ đề “Người trẻ và việc khám phá ơn gọi hôn nhân”, “Đời sống vợ chồng: Những năm đầu hôn nhân, một giai đoạn quyết định” và “Giữa những khó khăn của cuộc sống: Đồng hành và nâng đỡ”, đề cập đến việc đồng hành với các đôi đính hôn và các đôi vợ chồng trong những giai đoạn khác nhau của hành trình.

Cuộc gặp sẽ khép lại với chủ đề “Các gia đình Kitô hữu là chủ thể trong sứ mạng của Giáo hội”, tập trung vào vai trò loan báo Tin Mừng của các gia đình và sự đóng góp của họ cho đời sống Giáo hội.

Cha Giacomo Costa, cố vấn của Văn phòng Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục, cho biết: “Vấn đề không phải là Tông huấn Amoris Laetitia nói gì, mà là chúng ta đã học được gì khi cố gắng sống theo Tông huấn ấy”.

Ngài cũng nhắc lại rằng mục tiêu được Đức Giáo hoàng Lêô XIV đề ra — ngài sẽ hiện diện tại cả phiên khai mạc lẫn phiên bế mạc cuộc gặp — là “tiến bước trong việc lắng nghe nhau, hướng tới sự phân định trong tinh thần hiệp hành về những bước đi mà chúng ta phải thực hiện hôm nay để loan báo Tin Mừng cùng với các gia đình. Chính thành phần tham dự cuộc gặp cũng phản ánh mục tiêu này”.

Trước khi bắt đầu các phiên làm việc, nữ tu Helen Alford, Chủ tịch Hàn lâm viện Tòa Thánh về Khoa học Xã hội, sẽ trình bày bài suy niệm dẫn nhập. Mỗi buổi sáng sẽ được tổ chức xoay quanh ba hình thức trình bày: chứng từ của các gia đình, ý kiến đóng góp của các giám mục và những suy tư của các chuyên gia.

“Mục tiêu không phải là xóa bỏ những khác biệt”

Cha Costa nói: “Mục tiêu không phải là xóa bỏ những khác biệt. Chúng tôi không muốn đi đến một sự đồng thuận giả tạo”. Mỗi ngày sẽ có một bản tường trình tổng hợp các cuộc thảo luận, làm cơ sở cho những phiên đối thoại và tranh luận sâu rộng vào buổi chiều. Tuy nhiên, ngài nói rõ rằng: “Đây không phải là một Thượng Hội đồng mới về gia đình, nhưng là một tiến trình được hướng dẫn theo phương pháp hiệp hành, chủ ý tiếp thu kinh nghiệm của các Thượng Hội đồng và những diễn đàn khác trong Giáo hội”.

Về những kết quả được mong đợi từ cuộc gặp, cha Costa nhấn mạnh rằng “không có điều gì được định sẵn”. Một bản tổng hợp cuối cùng sẽ được soạn thảo khi cuộc gặp kết thúc, nhưng sẽ không có văn kiện kết thúc nào được công bố. Bản văn sẽ được một ủy ban xem xét; ủy ban này có nhiệm vụ kiểm chứng rằng bản văn phản ánh trung thực những gì được nêu lên trong các phiên làm việc.

Sau đó, các Chủ tịch Hội đồng Giám mục sẽ được mời gọi thúc đẩy những sáng kiến tại các Giáo hội địa phương của mình, nhằm mở ra những hướng đi mục vụ mới và tiếp tục phát triển các đề xuất nảy sinh từ cuộc gặp.

Chuyển ngữ từ ewtnnews