Đức Hồng y đọc bài giảng của Đức Giáo hoàng Lêô về gia đình

Đức Giáo hoàng Lêô mời gọi chúng ta xây dựng một Hội Thánh là “gia đình của các gia đình”, trong bầu khí quan tâm chăm sóc lẫn nhau, để mọi người đều được nâng đỡ.

Đức Hồng y Luis Tagle, vừa được bầu làm Niên trưởng Hồng y đoàn, đã thay mặt Đức Giáo hoàng Lêô chủ sự Thánh lễ bế mạc cuộc gặp gỡ được tổ chức tại Vatican trong tuần này, nhân kỷ niệm 10 năm ban hành Tông huấn Amoris Laetitia của Đức Giáo hoàng Phanxicô về gia đình.

Thứ Tư tuần trước, Đức Giáo hoàng Lêô đã khai mạc cuộc gặp gỡ quy tụ các giám mục đến từ khắp nơi trên thế giới, cùng với các đôi vợ chồng và những chuyên viên mục vụ gia đình. Hiện nay, do Đức Thánh Cha đang nằm viện để hồi phục sau cuộc phẫu thuật cắt bỏ một nốt ung thư ở phổi, Đức Hồng y Tagle đã thay ngài chủ sự lễ bế mạc.

Trong Thánh lễ, Đức Hồng y Tagle đã đọc bài giảng do Đức Giáo hoàng Lêô soạn. Sau đây là bản dịch toàn văn:

Giờ đây, tôi xin đọc bài giảng do Đức Thánh Cha Lêô XIV soạn.

“Niềm vui yêu thương được các gia đình sống cũng là niềm vui của Hội Thánh” (Đức Giáo hoàng Phanxicô, Tông huấn Amoris Laetitia, ngày 19 tháng 3 năm 2016, số 1). Cách đây mười năm, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã mở đầu Tông huấn Amoris Laetitia bằng những lời ấy.

Hôm nay, khi cử hành Thánh Thể, chúng ta dâng lên Chúa những hoa trái của công việc đã thực hiện liên quan đến văn kiện này; đồng thời, chúng ta mong muốn đón nhận vào lòng sự phong phú của Tông huấn và đưa những định hướng mục vụ của văn kiện vào thực hành.

Về điều này, phụng vụ hôm nay gợi lên cho chúng ta một số điểm suy niệm. Trong bài đọc thứ nhất, chúng ta đã nghe “bài ca đức mến” của thánh Phaolô (x. 1 Cr 12,31–13,13). Trong chương IV của Tông huấn, chính bản văn này là nền tảng cho một suy tư phong phú về các nhân đức của đời sống hôn nhân Kitô giáo: một sự kết hợp mang chiều kích “tình cảm, thiêng liêng và hiến tế” (số 120), đồng thời là hình ảnh tình yêu Thiên Chúa (x. số 121).

Khi sống những giá trị ấy, với sự trợ giúp của ân sủng, đôi vợ chồng từng ngày cùng nhau lớn lên theo hình ảnh Thiên Chúa Ba Ngôi. Mỗi người trưởng thành theo nét riêng của mình, đồng thời ngày càng trở nên giống nhau nhờ “sự cam kết bền vững để cùng nhau chia sẻ và xây dựng toàn bộ cuộc sống” (số 123). Như thế, niềm vui đích thực của tình yêu chính là sự hiệp nhất ngày càng sâu xa, trong đó nét độc đáo của mỗi người được triển nở nhờ việc trao hiến chính mình và sự hiện diện của người kia.

Hơn nữa, thánh Tông đồ đang ngỏ lời với một cộng đoàn phong phú về ân huệ và đặc sủng (x. 1 Cr 12,4-11), nhưng vẫn cần trưởng thành trong đức mến. Ngài nhắc các tín hữu Côrintô rằng, nếu không có đức mến, thì dù đã lãnh nhận biết bao tài năng, con người cũng chỉ như “thanh la phèng phèng, chũm chọe xoang xoảng” (13,1), như một tiếng nói thiếu tình yêu, không thể chạm đến lòng người, tách biệt với tha nhân, xa cách, lạnh lùng và khép kín.

Chúng ta không được dựng nên để sống như thế. Thánh vịnh đáp ca cũng nhắc chúng ta điều này khi gọi chúng ta là “dân” và là “đoàn chiên” của Thiên Chúa, Đấng có “lòng nhân hậu bền vững muôn đời” và “lòng thành tín trải bao thế hệ” (Tv 100,5). Người là Chúa, Đấng yêu thương không giữ lại điều gì, không ngừng tìm kiếm chúng ta, đặt niềm tin nơi chúng ta và canh tân tình bằng hữu với chúng ta.

Đó là tình yêu mà Amoris Laetitia mời gọi chúng ta lấy làm nền tảng cho gia đình mình. Đó cũng là tình yêu đích thực mà chúng ta được đặc biệt mời gọi truyền dạy cho những người trẻ đang chuẩn bị bước vào đời sống hôn nhân, giúp họ hiểu “tầm quan trọng của các nhân đức”. Trong số đó, đức khiết tịnh giữ một vị trí đặc biệt, bởi đây là nhân đức “vô cùng quý giá đối với sự phát triển đích thực của tình yêu giữa các nhân vị” (số 206).

Thật đáng trân trọng những chương trình chuẩn bị hôn nhân được các giáo xứ và các đơn vị mục vụ xây dựng chu đáo nhằm mục đích này. Tuy nhiên, chỉ những khóa học ấy thôi thì chưa đủ. Chúng cần được chuẩn bị từ trước và được nâng đỡ bằng một nền giáo dục tình yêu, đồng hành với sự trưởng thành của mỗi người ngay từ thời thơ ấu.

Về điều này, Đức Giáo hoàng Phanxicô nhận định: “Việc học yêu thương một người không tự nhiên mà có, cũng không thể được truyền dạy trong một khóa học ngắn ngay trước khi cử hành hôn lễ” (số 208). Ngài giải thích: “Đối với mỗi đôi bạn, việc chuẩn bị hôn nhân bắt đầu ngay từ khi chào đời” (nt.); và tất cả những gì một người trẻ trải nghiệm trong gia đình đều phải góp phần giúp họ có khả năng “dấn thân trọn vẹn và dứt khoát” (nt.).

Theo cách ấy, tình yêu được sống trong gia đình với những lúc phải chiến đấu, những sai lầm và thất bại, nhưng cũng với vẻ kỳ diệu của đời thường luôn chứa đựng những điều bất ngờ trở thành mái trường đầu tiên giáo dục tình cảm con người, nơi học hỏi đầu tiên thật quý giá và không thể thay thế về “niềm vui yêu thương”.

Vì thế, chúng ta cần nhìn nhận và nâng đỡ những nỗ lực của biết bao gia đình đang ngày ngày sống ơn gọi và sứ mạng của mình, cách âm thầm, nhưng đôi khi với lòng trung tín anh hùng. Họ làm chứng cách quảng đại và đầy sức thuyết phục cho lời Chúa Giêsu mà chúng ta vừa nghe trong Tin Mừng: “Không phải anh em đã chọn Thầy, nhưng chính Thầy đã chọn anh em, và cắt cử anh em để anh em ra đi, sinh được hoa trái, và hoa trái của anh em tồn tại” (Ga 15,16).

Nhờ chứng tá của các bậc cha mẹ, con cái, ông bà, người trẻ và người cao tuổi, sứ điệp Tin Mừng về chân lý và sự sống viên mãn được chuyển đến cho thế giới.

Thánh sử Gioan đã truyền lại cho chúng ta lời chỉ dạy đơn sơ và rõ ràng mà Chúa Giêsu nói vào cuối cuộc đời trần thế: “Đây là điều răn của Thầy: anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em” (Ga 15,12).

Chúng ta hãy đem lời ấy ra thực hành, để cùng nhau lớn lên thành một Hội Thánh là “gia đình của các gia đình” (Amoris Laetitia, số 87), trong bầu khí quan tâm chăm sóc lẫn nhau, nhờ đó mọi người đều được nâng đỡ.

Khi ấy, các đôi vợ chồng trẻ sẽ được khích lệ lúc bắt đầu đời sống hôn nhân; các bậc cha mẹ sẽ tìm được sự hỗ trợ khi đối diện với những thách đố đầy đòi hỏi trong việc giáo dục con cái và chăm lo đời sống gia đình; người cao tuổi sẽ được nhìn nhận và trân trọng trong vai trò làm chứng cho sự khôn ngoan và các nhân đức, ngay cả khi sức lực thể lý dần suy giảm.

Những người dễ bị tổn thương hơn, hoặc đang trải qua hoàn cảnh khó khăn và những thời khắc khủng hoảng, cũng sẽ tìm thấy sự nâng đỡ và khích lệ, được bao bọc bằng tình thương, được chở che khỏi những lời xét đoán và thành kiến. Chúng ta hãy nhớ rằng: “Dù gia đình có bị tổn thương đến đâu, gia đình vẫn luôn có thể lớn lên khởi đi từ tình yêu” (Thượng Hội đồng Giám mục, Đại hội thường lệ lần thứ XIV, Bản tường trình chung kết, số 10).

Các giá trị mở lòng đón nhận sự sống và tôn trọng sự sống, từ lúc thụ thai cho đến khi chết tự nhiên, cũng bắt nguồn từ đức ái này, vốn là nền tảng cho sự hiện hữu và đời sống chung của con người. Gia đình là nơi bảo vệ trước hết các giá trị ấy, là ngọn hải đăng soi sáng vì thiện ích của nhân loại.

Về điều này, Đức Giáo hoàng Phanxicô nhấn mạnh: “Không một sự kết hợp nào mang tính tạm thời hoặc khép kín trước việc truyền sinh có thể bảo đảm tương lai của xã hội” (Amoris Laetitia, số 52). Thế giới sẽ không có tương lai nếu thiếu những gia đình vững mạnh, biết mở lòng đón nhận con cái như một ân ban và quan tâm đến việc giáo dục cũng như sự trưởng thành của các em.

Tôi muốn nhắc lại một lời mời gọi quan trọng khác của Chúa Giêsu trong các bài đọc chúng ta vừa nghe: hãy cầu xin Chúa Cha “nhân danh Thầy” (Ga 15,16). Những lời này nhắc chúng ta rằng gia đình là nơi ưu tuyển của việc cầu nguyện.

Đáng buồn thay, tại nhiều nơi trên thế giới ngày nay, thói quen cùng nhau cầu nguyện trong gia đình trước các bữa ăn, vào đầu ngày và cuối ngày, hoặc trong những dịp đặc biệt đã mai một.

Amoris Laetitia nhắc nhở rằng: “Cũng cần nhấn mạnh tầm quan trọng của linh đạo gia đình, việc cầu nguyện và tham dự Thánh lễ Chúa nhật” (số 223). Tông huấn cũng khuyến khích các gia đình gặp gỡ nhau “thường xuyên để giúp nhau lớn lên trong đời sống thiêng liêng và liên đới với nhau trước những đòi hỏi cụ thể của cuộc sống” (nt.).

Việc cầu nguyện chung và các bí tích giữ vai trò thiết yếu trong đời sống gia đình, bởi mở lòng mọi người đón nhận hoạt động của Thiên Chúa, giúp các gia đình cùng nhau tiến đến những điều mà chỉ với sức riêng, họ không bao giờ có thể đạt được. Quả thật, đó là lương thực vững bền và là phương dược chữa lành. Vì thế, tôi tha thiết mời gọi mọi người tái khám phá và khuyến khích những thực hành này.

Anh chị em thân mến, chính tôi được vinh dự chủ sự cử hành này theo sự ủy nhiệm đặc biệt của Đức Thánh Cha Lêô XIV, để công khai biểu lộ sự hiệp thông Giáo hội mà ngài đã ban cho Đức Thượng phụ Phaolô III Nona, Thượng phụ Baghdad của Giáo hội Canđê, đang cùng tham dự Thánh lễ này.

Sự hiệp thông của một vị Thượng phụ với Đấng kế vị thánh Phêrô gợi nhớ một thực hành cổ xưa, qua đó khẳng định sự hiệp nhất trong đức tin và đức ái giữa một Giáo hội Thượng phụ với Tòa Rôma, và vào thời ấy, giữa các Giáo hội với nhau. Vì thế, đây không chỉ là một thủ tục hình thức, mà là một thực tại sống động, có nền tảng sâu xa nơi sự hiệp thông Thánh Thể, nguồn mạch và chóp đỉnh của sự hiệp nhất Hội Thánh trong Đức Kitô.

Kính thưa Đức Thượng phụ, sự hiện diện của ngài giúp chúng tôi hiểu sâu hơn căn tính của mình là Hội Thánh: sự hiệp thông trong Đức Kitô là Chúa giữa các Giáo hội thuộc những nghi lễ và truyền thống khác nhau, trong một sự hiệp nhất được thể hiện cách hữu hình với Đấng kế vị thánh Phêrô.

Chúng tôi xin bảo đảm với ngài về tình hiệp thông yêu mến và lời cầu nguyện của toàn thể Hội Thánh Công giáo dành cho các tín hữu được trao phó cho sự chăm sóc mục vụ của ngài. Họ đã chịu thử thách từ lâu, nhưng vẫn kiên vững, và nhiều khi anh hùng làm chứng cho đức tin vào Chúa Giêsu giữa muôn vàn nghịch cảnh.

Anh chị em thân mến, chúng ta hãy phó thác mọi gia đình và toàn thể Hội Thánh cho Thánh Gia Nadarét, cùng cất lên một lần nữa lời nguyện mà Đức Giáo hoàng Phanxicô đã dùng để kết thúc Tông huấn Amoris Laetitia (số 325):

Lạy Thánh Gia Nadarét,
xin cho các gia đình chúng con
cũng trở thành nơi hiệp thông và cầu nguyện,
thành những mái trường đích thực của Tin Mừng
và những Hội Thánh tại gia nhỏ bé…

Xin cho các gia đình không bao giờ còn phải trải qua
bạo lực, ruồng bỏ và chia rẽ;
xin cho tất cả những ai đã bị tổn thương hoặc vấp ngã
sớm tìm được niềm an ủi và ơn chữa lành…

Xin giúp chúng con ý thức trở lại
về tính thánh thiêng và bất khả xâm phạm của gia đình,
cũng như vẻ đẹp của gia đình trong kế hoạch của Thiên Chúa.

Lạy Chúa Giêsu, Đức Maria và thánh Giuse,
xin thương nhận lời chúng con cầu nguyện. Amen.

Chuyển ngữ từ Alateia