SSPX là gì? Nhìn về nhóm Công giáo truyền thống đang ở trong tình trạng ly giáo với Giáo hội

Hiệp hội Thánh Piô X (Society of St. Pius X – SSPX) là một nhóm theo khuynh hướng truyền thống, hiện không hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội Công giáo và đang ở trong tình trạng giáo luật bất thường. Một ngày sau khi Hiệp hội Thánh Piô X truyền chức giám mục cho bốn giám mục mà không có sự chuẩn nhận của Đức Thánh Cha Lêô XIV, Tòa Thánh đã ban hành sắc lệnh tuyên bố rằng các giám mục liên quan đến việc truyền chức này đã tự động mắc vạ tuyệt thông, đồng thời xác định nhóm này đang ở trong tình trạng ly giáo.

Trong một hành động thách thức công khai, bất chấp nhiều lần được Rôma khẩn thiết kêu gọi không tiến hành, ngày 1 tháng 7, SSPX vẫn truyền chức cho bốn tân giám mục mà không có ủy nhiệm của Đức Giáo hoàng (pontifical mandate) — một hành vi công khai bất tuân quyền bính của Đức Giáo hoàng, mà theo Giáo luật sẽ khiến sáu giám mục liên quan tự động mắc vạ tuyệt thông.

SSPX là một huynh đoàn linh mục gây nhiều tranh luận, được biết đến với việc cử hành Thánh lễ theo Nghi thức Latinh truyền thống một cách nghiêm ngặt và phản đối các cuộc cải tổ của Công đồng Chung Vaticanô II.

Theo trang web của SSPX, nguyên lý nền tảng của hội là: “Chức linh mục và tất cả những gì liên quan đến chức linh mục, và chỉ những gì liên quan đến chức linh mục mà thôi.” Hiệp hội được thành lập năm 1970 bởi Đức Tổng Giám mục Marcel Lefebvre, một vị giáo phẩm người Pháp vốn là người chỉ trích mạnh mẽ nhiều thay đổi được đưa ra sau Công đồng Vaticanô II.

Ngoài việc phản đối những sửa đổi hiện đại trong Thánh lễ, Đức Tổng Giám mục Lefebvre còn phản đối đại kết — quan điểm cho rằng mọi tôn giáo đều tốt đẹp và hợp pháp — cũng như tính hiệp đoàn (collegiality), vốn nhấn mạnh rằng Giáo hội cần được điều hành chủ yếu thông qua tiến trình mang tính tập thể và các Hội đồng Giám mục, theo như trang web của SSPX trình bày.

Hiện nay, SSPX điều hành nhiều tu viện, nhà nguyện, điểm truyền giáo và các chủng viện trên khắp thế giới. Hiệp hội quy tụ hàng trăm linh mục cùng vài trăm chủng sinh.

Có lẽ biến cố gây nhiều tranh cãi nhất của SSPX diễn ra vào năm 1988, khi Đức Tổng Giám mục Lefebvre truyền chức giám mục cho bốn vị tại Écône (Thụy Sĩ), bất chấp lệnh cấm minh nhiên của Đức Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Chỉ trong vài giờ sau đó, Tòa Thánh tuyên bố Đức Tổng Giám mục Lefebvre và bốn vị giám mục vừa được truyền chức đã tự động mắc vạ tuyệt thông.

Trong Tự sắc Ecclesia Dei, Đức Gioan Phaolô II khẳng định rằng: “Không thể trung thành với truyền thống trong khi lại cắt đứt mối dây hiệp thông với chính Đấng mà Đức Kitô, nơi con người của Thánh Tông đồ Phêrô, đã trao phó sứ vụ gìn giữ sự hiệp nhất trong Giáo hội.”

Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã bãi bỏ vạ tuyệt thông này vào năm 2009. Tuy nhiên, trong một bức thư, ngài giải thích rằng SSPX vẫn không có quy chế giáo luật trong Giáo hội, và vì thế “các thừa tác viên của họ không thi hành thừa tác vụ cách hợp pháp trong Giáo hội.”

Đức Giáo hoàng Phanxicô sau đó đã mở rộng thêm một số đặc ân dành cho nhóm này. Trong Năm Thánh Ngoại thường về Lòng Thương Xót 2015–2016, ngài quy định rằng các linh mục SSPX được ban thành sự khi giải tội; sau đó, ngài tiếp tục gia hạn quy định này vô thời hạn.

Năm 2017, Đức Thánh Cha cũng chấp thuận một thủ tục để các linh mục SSPX có thể chứng hôn thành sự, bằng cách trao cho các giám mục giáo phận hoặc Đấng Bản quyền địa phương quyền cho phép thực hiện việc này.

Trước khi diễn ra các cuộc truyền chức mang tính ly giáo vào ngày 1 tháng 7, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã đưa ra lời kêu gọi cuối cùng, tha thiết mời gọi SSPX không tiến hành nghi thức này.

Đức Thánh Cha khẩn thiết yêu cầu nhóm này “cân nhắc cẩn trọng lợi ích thiêng liêng của các tín hữu,” bởi hành vi ly giáo ấy “sẽ khiến họ bị tước mất khả năng lãnh nhận các bí tích cách hợp pháp, và trong một số trường hợp, ngay cả việc lãnh nhận thành sự các bí tích mà họ yêu mến và tìm kiếm để được thánh hóa.”

Trong khi đó, ngày 2 tháng 7, Bộ Giáo lý Đức tin đã công bố những hướng dẫn gửi các giám mục trên toàn thế giới về việc đón nhận trở lại những người từng gắn bó với SSPX sau hành vi ly giáo này.

Một linh mục rời khỏi huynh đoàn phải tìm được một giám mục giáo phận hoặc một Bề trên Thượng cấp sẵn sàng đón nhận mình. Sau đó, vị linh mục ấy phải “đích thân viết tay một lá thư gửi Đức Thánh Cha” để xin được tháo gỡ vạ tuyệt thông.

Ngoài ra, vị linh mục phải nộp chứng thư truyền chức, đồng thời tuyên xưng đức tin và ký bản tuyên bố cam kết trung thành.

Bộ Giáo lý Đức tin sẽ tiến hành tháo gỡ hình phạt giáo luật “ngay khi nhận được đầy đủ các hồ sơ,” sau đó vị linh mục, dưới quyền vị giám mục đã tiếp nhận mình, sẽ trải qua một thời gian thử thách ít nhất một năm và không quá ba năm.

Đối với các giáo dân, các hình phạt “không thể mặc nhiên được giả định là tự động áp dụng, nhưng cần được xem xét từng trường hợp cụ thể.”

Mặc dù trong lịch sử Giáo hội, các tín hữu không bị cấm tuyệt đối tham dự Thánh lễ do SSPX cử hành, nhưng nhiều vị lãnh đạo Giáo hội nhiều lần cảnh báo người Công giáo không nên tham dự những Thánh lễ này, ngoại trừ trong những hoàn cảnh nghiêm trọng.

Năm 1995, Đức ông Camille Perl, khi ấy là Thư ký của Ủy ban Giáo hoàng Ecclesia Dei, khẳng định:

“Các Thánh lễ do SSPX cử hành đều thành sự, nhưng về phương diện luân lý, các tín hữu không được phép tham dự các Thánh lễ này, trừ khi họ thực sự bị ngăn trở về thể lý hoặc luân lý không thể tham dự Thánh lễ do một linh mục Công giáo đang hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội cử hành.”

Trong một bức thư năm 1998, Đức ông Perl cũng nhận định rằng “não trạng ly giáo” của SSPX đã khiến Ủy ban Giáo hoàng Ecclesia Dei “luôn nhất quán khuyến cáo các tín hữu không nên tham dự các Thánh lễ được cử hành dưới sự bảo trợ của Hiệp hội Thánh Piô X.”

Chuyển ngữ từ ewtnnews.com