Thánh lễ Tiệc Ly (2/4): Đức Giêsu yêu thương cách dứt khoát

Vatican News

Bài giảng của Đức Thánh Cha – Thánh Lễ Tiệc Ly

Anh chị em thân mến, nghi thức phụng vụ long trọng của tối nay đưa chúng ta vào Tam Nhật Thánh của cuộc Thương Khó, Tử Nạn và Phục Sinh của Chúa. Chúng ta bước qua ngưỡng cửa này không như những khán giả, cũng không vì thói quen, nhưng được chính Đức Giêsu lôi cuốn cách đặc biệt: như những người được mời đến dự Bữa Tiệc, nơi bánh và rượu trở thành Bí tích cứu độ cho chúng ta. Thật vậy, chúng ta tham dự vào một bữa tiệc trong đó Đức Kitô, “vì đã yêu thương những kẻ thuộc về mình còn ở thế gian, Người đã yêu thương họ đến cùng” (Ga 13,1): tình yêu của Người trở thành cử chỉ và lương thực cho tất cả, mặc khải sự công chính của Thiên Chúa. Ngay trong thế gian này, chính nơi mà sự dữ hoành hành, Đức Giêsu yêu thương cách dứt khoát, mãi mãi, với trọn chính mình.

Trong Bữa Tiệc sau hết này, Người rửa chân cho các Tông đồ và nói: “Thầy đã nêu gương cho anh em, để anh em cũng làm như Thầy đã làm cho anh em” (Ga 13,15). Cử chỉ của Chúa hòa làm một với bàn tiệc mà Người đã mời chúng ta. Đó là một mẫu gương của Bí tích: trong khi xác nhận ý nghĩa của Bí tích, Người trao cho chúng ta một nhiệm vụ mà chúng ta muốn đón nhận như lương thực cho đời sống của mình. Thánh sử Gioan dùng từ Hy Lạp ὑπόδειγμα (upódeigma), nghĩa là “điều được bày ra ngay trước mắt”, để thuật lại biến cố mà ngài đã chứng kiến. Những gì Chúa cho chúng ta thấy, khi lấy nước, chậu và khăn, còn vượt xa một mẫu mực luân lý. Thật vậy, Người trao ban chính cách thức sống của Người: rửa chân là cử chỉ tóm kết mạc khải về Thiên Chúa, là dấu chỉ mẫu mực của Ngôi Lời nhập thể, là sự tưởng nhớ không thể nhầm lẫn của Người. Khi mang lấy thân phận của người tôi tớ, Người Con mặc khải vinh quang của Chúa Cha bằng cách phá vỡ những tiêu chuẩn trần gian làm vấy bẩn lương tâm chúng ta.

Cùng với sự kinh ngạc thinh lặng của các môn đệ, chính niềm kiêu hãnh của con người cũng khiến chúng ta mở mắt ra trước những gì đang xảy ra: như Phêrô, lúc đầu phản đối sáng kiến của Đức Giêsu, cả chúng ta cũng phải “luôn luôn học lại rằng sự cao cả của Thiên Chúa thì khác với ý niệm của chúng ta về sự cao cả, […] bởi vì chúng ta luôn mong muốn một Thiên Chúa của thành công chứ không phải của cuộc Thương Khó” (Bài giảng Thánh lễ Tiệc Ly, 20 tháng 3 năm 2008). Những lời này của Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI cho thấy cách rõ ràng rằng chúng ta luôn bị cám dỗ tìm kiếm một Thiên Chúa “phục vụ chúng ta”, giúp chúng ta chiến thắng, hữu dụng như tiền bạc và quyền lực. Trái lại, chúng ta không hiểu rằng Thiên Chúa thực sự phục vụ chúng ta, vâng, nhưng bằng cử chỉ khiêm tốn và nhưng không, là rửa chân: đó chính là quyền năng của Thiên Chúa. Như thế Người hoàn tất ý muốn hiến dâng sự sống cho những ai, nếu không có hồng ân này, thì không thể hiện hữu. Chúa quỳ gối để rửa chân con người, vì yêu thương con người. Và hồng ân Thiên Chúa biến đổi chúng ta.

Với cử chỉ của mình, Đức Giêsu không chỉ thanh tẩy hình ảnh của chúng ta về Thiên Chúa khỏi những ngẫu tượng và những lời phạm thượng đã làm vấy bẩn hình ảnh ấy, nhưng còn thanh tẩy hình ảnh của chúng ta về con người, vốn tỏ ra mình quyền lực khi thống trị, chiến thắng bằng cách tiêu diệt kẻ ngang hàng, cho mình là cao cả khi được người khác sợ hãi. Là Thiên Chúa thật và là người thật, Đức Kitô ban cho chúng ta một mẫu gương về sự hiến dâng, phục vụ và yêu thương. Chúng ta cần mẫu gương của Người để học biết yêu thương, không phải bởi vì chúng ta không có khả năng, nhưng vì để giáo dục chính bản thân mình, và dạy nhau, về tình yêu đích thực. Học hành động như Đức Giêsu, Dấu Ấn mà Thiên Chúa ghi vào lịch sử thế giới, là nhiệm vụ của cả một đời.

Người là tiêu chuẩn đích thực, là “Thầy và là Chúa” (Ga 13,13), Đấng lột bỏ mọi mặt nạ về thần linh và về con người. Người không đưa ra mẫu gương khi mọi người vui vẻ và yêu mến Người, nhưng trong đêm Người bị phản bội, trong bóng tối của hiểu lầm và bạo lực, để cho thấy rõ rằng Chúa yêu chúng ta không phải vì chúng ta tốt lành và tinh tuyền: Người yêu chúng ta, và vì thế Người tha thứ và thanh tẩy chúng ta. Chúa không yêu chúng ta vì chúng ta để mình được lòng thương xót của Người thanh tẩy; nhưng Người yêu chúng ta trước, nên Người thanh tẩy chúng ta, để chúng ta có thể đáp lại tình yêu ấy.

Chúng ta học nơi Đức Giêsu sự phục vụ lẫn nhau này. Thật vậy, Người không đòi chúng ta đáp lại cho chính Người, nhưng chia sẻ điều đó giữa chúng ta: “Anh em phải rửa chân cho nhau” (Ga 13,14). Đức Giáo hoàng Phanxicô đã giải thích như sau: đây “là một bổn phận phát xuất từ con tim. Tôi yêu điều này và tôi thích làm, bởi vì Chúa đã dạy tôi như vậy” (Bài giảng Thánh lễ Tiệc Ly, 28 tháng 3 năm 2013). Ngài không nói đến một mệnh lệnh trừu tượng, một quy định hình thức và trống rỗng, nhưng diễn tả lòng nhiệt thành vâng phục đối với đức ái của Đức Kitô, nguồn mạch và mẫu mực cho đức ái của chúng ta. Thật vậy, mẫu gương mà Đức Giêsu đã trao ban không thể được bắt chước vì tiện lợi, miễn cưỡng hay giả hình, nhưng chỉ vì tình yêu.

Để cho mình được Chúa phục vụ là điều kiện để phục vụ như Người đã làm. Đức Giêsu nói với Phêrô: “Nếu Thầy không rửa cho anh, anh sẽ chẳng được chung phần với Thầy” (Ga 13,8): nếu anh không đón nhận Thầy như tôi tớ, thì anh không thể tin và theo Thầy như Chúa được. Khi rửa thân xác chúng ta, Đức Giêsu thanh tẩy linh hồn chúng ta. Nơi Người, Thiên Chúa đã ban cho chúng ta mẫu gương không phải về cách thống trị, nhưng về cách giải phóng; không phải về cách hủy diệt sự sống, nhưng về cách hiến ban sự sống.

Do đó, trước một nhân loại đang quỳ gối trước biết bao biểu hiện của sự tàn bạo, chúng ta cũng hãy quỳ gối như anh chị em của những người bị áp bức. Đó là cách chúng ta muốn theo gương Chúa, thực hiện điều chúng ta đã nghe trong sách Xuất Hành: “Các ngươi phải lấy ngày đó làm ngày tưởng niệm” (Xh 12,14). Vâng, toàn bộ lịch sử Kinh Thánh quy hướng về Đức Giêsu, Chiên Vượt Qua đích thực. Nhờ Người, những hình ảnh xưa đạt được ý nghĩa trọn vẹn, bởi vì Đức Kitô, Đấng cứu độ, cử hành cuộc Vượt Qua của nhân loại, mở ra cho tất cả nhân loại con đường từ tội lỗi đến ơn tha thứ, từ sự chết đến sự sống đời đời: “Đây là Mình Thầy, hiến tế vì anh em; anh em hãy làm việc này mà nhớ đến Thầy” (1Cr 11,24).

Khi lặp lại các cử chỉ và lời của Chúa, chính trong tối nay chúng ta tưởng niệm việc thiết lập Bí tích Thánh Thể và chức thánh. Mối liên hệ nội tại giữa hai Bí tích này biểu lộ sự tự hiến trọn vẹn của Đức Giêsu, Thượng Tế tối cao và là Thánh Thể sống động muôn đời: trong bánh và rượu đã được truyền phép chính là “Bí tích tình yêu, dấu chỉ hiệp nhất, mối dây bác ái, bữa tiệc Vượt Qua, trong đó Đức Kitô được đón nhận, linh hồn được tràn đầy ân sủng và chúng ta được ban bảo chứng vinh quang tương lai” (Hiến chế phụng vụ Sacrosanctum Concilium, 47). Nơi các giám mục và linh mục, những người được thiết lập “làm tư tế của Giao Ước mới” theo lệnh truyền của Chúa (Công đồng Trentô, De Missae Sacrificio, 1), có dấu chỉ tình yêu của Người dành cho toàn thể Dân Thiên Chúa, mà chúng ta, anh em rất quý mến, được mời gọi phục vụ bằng trọn cả chính mình.

Vì thế, Thứ Năm Tuần Thánh là ngày của lòng biết ơn nồng nhiệt và của tình huynh đệ đích thực. Việc chầu Thánh Thể tối nay, trong mỗi giáo xứ và cộng đoàn, là thời gian để chiêm ngắm cử chỉ của Đức Giêsu, bằng cách quỳ gối như Người đã làm, và xin ơn có sức mạnh để noi gương Người trong việc phục vụ bằng chính tình yêu ấy.