Thể thao và các giá trị tu đức thiêng liêng

“ Chúng ta hãy cầu nguyện để thể thao trở thành công cụ của hòa bình, gặp gỡ và đối thoại giữa các nền văn hóa và quốc gia, đồng thời thúc đẩy các giá trị như tôn trọng, liên đới và phát triển con người ”- ý cầu nguyện của Đức Giáo Hoàng tháng 6/2026.

Thể thao từ lâu đã không còn đơn thuần được coi như là những trò chơi vận động hay những cuộc thi, cuộc tranh đua để giành những tấm huy chương vàng, bạc, đồng. Nhưng có thể nói thể thao đã trở nên phần tất yếu của cuộc sống con người bởi nó không những mang lại lợi ích cho sức khỏe mà còn giúp cho con người hoàn thiện bản thân mình hơn mỗi ngày. Trong hành trình sống đức tin và nhất là với đời thánh hiến, thể thao góp phần đáng kể, như một sợi dây, một sức mạnh vô hình giúp chúng ta tránh được những cơn cám dỗ, đặc biệt là những cám dỗ về đời sống khiết tịnh. Các nhà tu đức ngày xưa đã để lại bài học kinh nghiệm rằng một trong những phương thế giúp cho người thánh hiến chống lại các cơn cám dỗ thể xác đó là thay đổi chỗ làm việc, tư thế làm việc và rèn luyện thể dục mỗi ngày.

Thể thao giúp chúng ta chiến thắng chính mình. Ai cũng thế và trong đời sống nào cũng vậy, chúng ta đều phải đối diện với muôn vàn thách đố cùng với những vấp ngã khó lường trước được hậu quả. Một trong những bài học dạy con người ta khống chế lại những việc đó là thể thao. Bởi thể thao giúp chúng ta có những bài học về sự kiên trì, nghị lực và bản lĩnh. Trên đường đua, khi đối mặt với các đối thủ trong các môn thể thao khác nhau, sự thường thì chúng ta nghĩ rằng mình đang thi đấu với người khác. Nhưng sâu xa hơn đó là chúng ta đang chiến đấu với chính sự sợ hãi, sự lười biếng và yếu đuối bên trong con người mình.

Thể thao là ngôn ngữ chung xóa đi mọi rào cản. World Cup 2026, được tổ chức tại Hoa Kỳ, Canada và Mexico, sẽ là kỳ World Cup lớn nhất trong lịch sử FIFA, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu. Cho dù các cầu thủ là ai, các đội tuyển đến từ đâu thì trên sân bóng vẫn có chung một ngôn ngữ, vẫn có chung sự bình đẳng. Có rất nhiều hình ảnh đẹp của các cầu thủ đã giúp đỡ cầu thủ đội bạn đứng lên sau va chạm. Những cái bắt tay chân thành và giản đơn đó là những giá trị đạo đức cao quý nhắc nhở chúng ta về tình người trong một xã hội đầy bon chen và bạo lực.

Thể thao giúp chúng ta tìm được sự cân bằng. Khi vận động, cơ thể chúng ta sẽ tiết ra những hormone tươi vui hạnh phúc, sảng khoái lạc quan. Giữa những tất bật của cuộc sống thì thể thao lại nên như một khoảng lặng, là giây phút để chúng ta lắng nghe tiếng nói của cơ thể, giúp chúng ta tìm được chốn bình yên ngay trong chính bản thân mình.

Thể thao là bản trường ca đẹp đẽ về sức sống cho con người. Thể thao không chỉ tạo ra những nhà vô địch ở các cuộc chạy đua thao trường nhưng nó còn là một trong những yếu tố giúp cho đời sống tâm linh của con người nên thánh thiện. Thánh Tiến sĩ Toma Aquino khi suy tư về các môn chơi và luyện tập thể chất đã đặt tầm quan trọng ưu tiên cho sự điều độ như là thước đo căn bản của đời sống đạo hạnh. Theo quan điểm của thánh nhân thì những đời sống đức hạnh không chỉ bao gồm bổn phận hay trách nhiệm của bổn phận mà còn bao gồm cả thời gian dành cho các môn vận động và nghỉ ngơi. Thánh Âu tinh cũng từng nói: thỉnh thoảng hãy biết tự thương mình vì người khôn ngoan cũng có những lúc cần phải nới lòng sự tập trung cao độ vào công việc. Thánh Gioan Bosco đã thiết lập một nhịp cầu ưu tiên giữa Giáo hội và các thế hệ trẻ, đồng thời biến thể thao thành một cánh đồng truyền giáo “ các con cứ vui chơi, cứ chạy nhảy, cứ vui đùa thỏa thích, miễn là đừng phạm tội”. Các thánh nhân đã nhận ra rằng nguồn mạch của niềm vui là những trò chơi vận động, những môn thể thao khác nhau.

Thể thao và các giá trị tu đức thiêng liêng. Nếu như trong hành trình từ khởi đầu đến thành công của một vận động viên cần có sự kiên trì, kỷ luật và vượt lên chính mình thì hành trình thiêng liêng của một người Kito hữu nói chung hay của người thánh hiến nói riêng cũng cần có sự kiên trì, nhẫn nại, kỷ luật. Nếu như mỗi buổi tập của vận động viên phải vượt qua sự mệt mỏi, chán nản, thậm chí là buông xuôi bỏ cuộc thì người lữ hành trên đường đức tin càng phải can trường đứng lên bước đi trong hy vọng và hân hoan. Khả năng đứng dậy sau thất bại, khả năng không ngừng nỗ lực vì một mục tiêu dù bé nhỏ đó chính là biểu hiện của một “tinh thần thép”, một đức tin mãnh liệt vào khả năng của bản thân và vào sự tốt đẹp của hành trình theo đuổi lý tưởng. Niềm vui chiến thắng đích thực không phải đạt được bằng giá mà đến từ việc nhận được sự chia sẻ, cảm thông, tôn trọng và cùng nhau bước đi với người khác. 

Chiến thắng trên sân đấu không phải là chiến thẳng của riêng vận động viên mà còn là sự cộng tác giúp đỡ hướng dẫn của huấn luyện viên và đồng đội. Đời sống đức tin của chúng ta đơm bông kết trái, đời sống tu đức thiêng liêng của chúng ta triển nở mỗi ngày không hệ tại chính yếu ở nỗ lực của cá nhân. Nhưng còn là sự cộng tác của ơn Chúa, sự hướng dẫn đồng hành của các nhà hướng dẫn, lời cầu nguyện và những giúp đỡ âm thầm của rất nhiều người xung quanh.

Hiệp chung tâm tình với lời mời gọi của vị cha chung Giáo hội trong tháng Sáu này, chúng ta cùng cầu nguyện cho thể thao trở thành nơi hội tụ của gặp gỡ, đối thoại và hòa bình. Đồng thời cầu nguyện cho cuộc chiến đấu thiêng liêng của mỗi người, ngõ hầu mai hậu chúng ta sẽ dành được phần thưởng không bao giờ hư mất là sự sỗng vĩnh cửu trên Thiên Đàng.

Angelo Tran